Editoriali i përbashkët në FAZ – një qasje problematike
Edi Rama, kryeministri i Shqipërisë politike, sërish i vije në ndihmë presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq. A kishte të bënte vizita e tij blic në Prishtinë me këtë avokaturë të Ramës për Serbinë?
Deklaratat zyrtare se Kosova mbetet kryefjala e diplomacisë së Tiranës zyrtare, duket se me këto premisa diploamtike të Shqipëris dhe Serbisë për të ardhmen, duken një blof i lloit të vet!
Në një editorial të përbashkët të botuar në Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ), kryeministri shqiptar Edi Rama dhe presidenti serb Aleksandar Vuçiq propozojnë një qasje të re strategjike për avancimin e procesit të zgjerimit të Bashkimit Evropian.
Propozimi i tyre bazohet në idenë e një integrimi të përshpejtuar të vendeve kandidate të përgatitura në tregun e brendshëm të BE-së dhe në zonën Schengen, pa cenuar ekuilibrin ekzistues institucional të Unionit. Pra, pa të drejtë vetoje, pa komisionerë shtesë dhe pa ndikuar në strukturat vendimmarrëse. Sipas kryeministrit Rama dhe presidentit Vuçiq, kjo formulë do të sillte përfitime të drejtpërdrejta për qytetarët, ndërkohë që do të forconte njëkohësisht pozitën ekonomike dhe gjeopolitike të BE-së.
EDITORIALI I PLOTË
“Ne i kuptojmë shqetësimet. Por zgjerimi është në interesin e të gjithëve.”
Që nga rënia e Murit të Berlinit, vështirë se diçka e ka ndryshuar Bashkimin Evropian aq shumë sa zgjerimi i tij. Duke shtrirë institucionet, rregullat dhe tregjet e veta te anëtarët e rinj, BE-ja ndihmoi në ankorimin e demokracisë, stabilitetit dhe prosperitetit në pjesë të mëdha të kontinentit.
Asnjë instrument tjetër politik nuk e ka ndryshuar Evropën më thellësisht dhe më paqësisht. Megjithatë, që nga viti 2013, asnjë anëtar i ri nuk i është bashkuar BE-së. Edhe pse kjo nuk pasqyron domosdoshmërisht mungesë angazhimi, por një mjedis më kompleks — reforma të brendshme, tensione gjeopolitike, kufizime institucionale dhe shqetësime legjitime në shtetet anëtare — e vërteta e hidhur mbetet: kjo realitet i trishtueshëm dhe dekurajues ka zgjatur tepër gjatë.
Arritjet e projektit evropian janë të pamohueshme. Asnjë brez evropianësh nuk ka përjetuar kaq shumë paqe, kaq shumë lëvizshmëri dhe kaq shumë mirëqenie. Zgjerimi ka luajtur rol qendror në këtë proces, duke zgjeruar një bashkësi të bazuar mbi demokracinë, sundimin e ligjit dhe shkëmbimin ekonomik.
Në pjesën tonë të Evropës, Ballkani Perëndimor — një rajon i rrethuar gjeografikisht nga BE-ja dhe historikisht i lidhur me fatin e Evropës — perspektiva e anëtarësimit mbetet motori më i fuqishëm për reforma, investime dhe pajtim.
BE-ja vazhdon të jetë fort e angazhuar përmes mbështetjes financiare, dialogut politik dhe integrimit sektorial.
Ne jemi mirënjohës për këtë. Por efekti transformues i anëtarësimit të plotë ende nuk është realizuar. Është koha që BE-ja të kuptojë se në Ballkanin Perëndimor ekziston një front i ri për investim në forcën e saj. Shumë evropianë pyesin nëse BE-ja mund të funksionojë ende në mënyrë efektive me shumë më tepër anëtarë. Shqetësimet për vendimmarrjen, ekuilibrin institucional dhe kohezionin politik janë legjitime.
Politikanë kryesorë në Paris, Berlin dhe gjetkë kanë theksuar se reforma të brendshme të BE-së mund të jenë të nevojshme për të siguruar që një BE e zgjeruar të mbetet e aftë për veprim vendimtar.
Ne nuk jemi naivë. Këto argumente kanë peshë. Kemi mësuar — shpesh në mënyrën më të vështirë — sa e vështirë është të bindësh të gjitha shtetet anëtare të përshpejtojnë proceset tona të anëtarësimit dhe sa lehtë mund të bllokohet progresi, shpesh për arsye që lidhen me konsiderata të brendshme politike të vetë shteteve anëtare.
Megjithatë, t’u thuash vendeve aspirante se duhet të presin reformat e BE-së përpara se të anëtarësohen do të ishte njësoj si të mbyllej dera: edhe më shumë fjalime solemne që riafirmojnë angazhimin për pranimin e anëtarëve të rinj, ndërkohë që në praktikë ndodh pak ose aspak. Kjo do të ishte e gabuar, kundërproduktive dhe madje e rrezikshme në këto kohë. Ne jemi plotësisht të vetëdijshëm se rruga drejt anëtarësimit kërkon reforma të thella dhe shpesh të dhimbshme, si dhe përputhje me standardet e BE-së pothuajse në çdo fushë të jetës publike.
Kjo është e kushtueshme dhe politikisht e vështirë — por bëhet sepse qëllimi ia vlen.
Dy vendet tona dhe i gjithë rajoni — me të gjitha dallimet dhe sfidat e përbashkëta — kanë ndryshuar në mënyra që një dekadë më parë do të dukeshin të paimagjinueshme.
Megjithatë, reformat dhe progresi nuk mund të mbështeten vetëm te besimi. Në pjesë të Ballkanit Perëndimor, entuziazmi për BE-në vazhdon pavarësisht zhgënjimeve të dhimbshme.
Shqiptarët janë dhe mbeten optimistë.
Serbët janë më skeptikë.
Por ekziston një emërues i përbashkët në rajon: njerëzit duhet të shohin se procesi është i besueshëm dhe se anëtarësimi është i arritshëm brenda një kohe të arsyeshme.
Ne e kemi shkruar këtë artikull së bashku sepse e kuptojmë se Evropa sot ndjek dy objektiva njësoj legjitime: vendet kandidate kërkojnë një rrugë realiste drejt anëtarësimit të plotë.
Shtetet anëtare duan të ruajnë aftësinë dhe unitetin e BE-së.
Ky tension nuk duhet domosdoshmërisht të jetë një dilemë me humbje të njërës palë. Me imagjinatë dhe vullnet politik, ai mund — dhe duhet — të shndërrohet në një mundësi strategjike.
Prandaj bëjmë thirrje për një integrim të përshpejtuar të vendeve kandidate të përgatitura në tregun e brendshëm dhe në zonën Schengen.
Kjo mund të sjellë përfitime të prekshme për qytetarët, ndërkohë që njëkohësisht forcon pozitën ekonomike dhe gjeopolitike të BE-së, pa rënduar arkitekturën vendimmarrëse të saj dhe pa ndryshuar ekuilibrin institucional.
Kjo nuk do të nënkuptonte as të drejtë vetoje, as komisionerë shtesë, as deputetë shtesë në Parlamentin Evropian dhe as ndryshime në strukturat e votimit.
Ne jemi të bindur se kjo do të lehtësonte shqetësimet e atyre shteteve anëtare që hezitojnë përballë një zgjerimi të madh — mbi të gjitha sepse do ta kishin shumë më të lehtë ta shpjegonin procesin bindshëm para publikut të tyre.
Zgjerimi i BE-së nuk ka qenë kurrë një akt bamirësie.
Ai ka qenë një investim reciprokisht i dobishëm. BE-ja fitoi tregje, talente, thellësi strategjike dhe stabilitet politik. Anëtarët e rinj fituan prosperitet, siguri dhe një zë në formësimin e Evropës.
Mbi të gjitha, paqja në kontinentin tonë ka vazhduar të zgjerohet — në një shkallë të paprecedentë në historinë evropiane.
Kundërshtarët e Evropës jetojnë me narrativa rënieje dhe përçarjeje. Forca e Evropës ka buruar gjithmonë nga aftësia e saj për të shndërruar krizat në integrim dhe diversitetin në unitet.
Kapitulli i ardhshëm i kësaj historie ende nuk është shkruar. Me projektim të kujdesshëm, besim të ndërsjellë dhe guxim të ri politik, ai mund të shndërrohet në një histori të re suksesi evropian — jo vetëm për Ballkanin Perëndimor, por për Evropën në tërësi.
