Nga Daniel Foppa [NZZ]
Format autokratike të qeverisjes duket se janë gjithnjë e më shumë në modë. Kjo për shkak edhe të faktit se institucione si BE-ja rregullisht e tejkalojnë objektivin e tyre dhe ua bëjnë të lehtë kundërshtarëve të tyre.
Dikush mund të mendojë se shërbimi sekret rus e orkestroi rastin: Jacques Baud, një kolonel zviceran në pension dhe oficer i inteligjencës, po sanksionohet nga BE për deklarata pro-ruse. Burri, i cili jeton në Bruksel, përballet me një kërcënim për jetesën e tij dhe, në kuptimin e ngushtë të fjalës, nuk i lejohet më as të blejë ushqime atje. Kushdo që ka besuar ndonjëherë se liria e shprehjes në Evropë është në rënie, do të ndihet i justifikuar.
Vendimi i BE-së është vërtet i vështirë për t’u kuptuar. Mbetet e paqartë se çfarë vepre penale specifike dyshohet se ka kryer Baud. Ndërsa deklaratat e tij për Rusinë minimizojnë regjimin kriminal në Moskë, ky nuk është krim. Baud nuk po kryen operacione të fshehta inteligjence në emër të Rusisë, por përkundrazi po angazhohet në debat publik. Nëse, për shembull, ai vë në dyshim masakrën e civilëve në Bucha të kryer nga trupat ruse, kjo narrativë e neveritshme duhet të kundërshtohet me fakte dhe argumente, jo me sanksione.
Që BE-ja të ndëshkojë kriminelët rusë të luftës dhe Zvicra të ndjekë shembullin është një çështje e natyrshme sipas ligjit ndërkombëtar. Problemi lind me regjimin e sanksioneve kundër kërcënimeve hibride. Këtu, sanksionet ndikojnë te krimineli kibernetik që punon për Moskën – por edhe te koloneli zviceran në pension i cili ndan vlerësimet e tij për situatën në mediat përkatëse. Sanksione të tilla, si në rastin e Baud, mund të jenë jo vetëm disproporcionale, por edhe kundërproduktive. Sepse ato kontribuojnë në një problem themelor të kohës sonë: relativizimin e vazhdueshëm dhe mungesën e diferencimit.
BE-ja nuk është më e mirë se Rusia, thonë ata, duke treguar vendime të dyshimta si ai në rastin Baud. Në të njëjtën kohë, mijëra të burgosur politikë në burgjet e Putinit injorohen me lehtësi.
“Mos e lini skepticizmin të shndërrohet në nihilizëm”, thirri historiania amerikane Anne Applebaum para audiencës në fjalimin e saj të pranimit të Çmimit të Paqes vitin e kaluar. Pikërisht kjo është çështja: Ndërsa duhet të jemi të justifikuar tek qortojmë institucionet e BE-së dhe teprimeve të tyre, duhet të ruajmë perspektivën. Dhe të pranojmë se ku po mbrohen vlerat tona liberale – dhe ku po shkelen sistematikisht.
Një model shoqëror liberal sfidohet vazhdimisht nga zhvillimet negative. Nëse, për shembull, shumica në Gjermani beson se nuk mund të shprehet më lirisht mendimi i dikujt, atëherë politika dhe gjyqësori duhet ta marrin seriozisht këtë dhe ta kundërshtojnë atë. Dhe kur Evropa lufton kundër një Rusie ekspansioniste, gabimet janë të pashmangshme. Megjithatë, flirtimi me alternativa autokratike, siç duket gjithnjë e më në modë, nuk mund të jetë rruga e duhur.
Përkundrazi, është përgjegjësi e të gjithëve ne ta mbajmë gjallë shoqërinë e hapur nga brenda. Sepse edhe nëse na duket sikur është pa alternativë – nuk është diçka që duhet marrë si e mirëqenë.
