Nga Dr. Elez ELEZI
Në popull tregohet një histori e vjetër për dy vëllezër të varfër. Njëri prej tyre lutet gjatë që Zoti ta ndihmojë dhe më në fund i jepet një gomar, që të punojë dhe të mbajë familjen. Pas pak kohe edhe vëllai tjetër lutet. Kur Zoti e pyet se çfarë dëshiron, ai nuk kërkon një gomar për vete. Ai thotë vetëm: “Le të cofë gomari i vëllaut.”
Ky tregim popullor na mëson një gjë të thjeshtë: shpesh njerëzit nuk kërkojnë të kenë diçka për vete, por gëzohen kur tjetrit i shkon keq.
Fatkeqësisht, kjo logjikë duket sikur është bërë pjesë e politikës sonë. Në vend që politika të jetë garë idesh e vizionesh për të mirën e qytetarëve, shpesh kthehet në një garë për ta penguar kundërshtarin. Nuk ka rëndësi të ndërtohet diçka e dobishme për shtetin, por vetëm të mos lejohet që pala tjetër të ketë sukses. Kjo është logjika e gomarit të vëllait: nëse unë nuk e kam, më mirë të mos e ketë as tjetri.
Këtë fenomen alogjik e shohim shpesh edhe në përplasjet mes qeverisë së Albin Kurti dhe partive opozitare. Në vend që të gjendet kompromisi për çështje madhore, energjia shpesh shpenzohet në akuza, bllokime dhe kalkulime se kush fiton më shumë pikë politike.
Për disa duket më e rëndësishme që kundërshtari të dështojë, sesa që shteti të ecë përpara.
Filozofi francez Montesquieu kishte paralajmëruar se republikat dobësohen kur qytetarët dhe elitat politike humbin ndjenjën e virtytit publik, pra aftësinë për ta vendosur interesin e përbashkët mbi interesin personal. Kur kjo ndjenjë zbehet, politika kthehet në përplasje të pafund dhe në luftë për pushtet.
Qysh në antikitet, edhe Aristotle shkruante se politika ekziston për të mirën e përbashkët dhe jo për interesin e ngushtë të grupeve apo individëve. Kur ky parim harrohet, shteti fillon të dobësohet dhe shoqëria ndahet gjithnjë e më shumë.
Në shekullin XIX, mendimtari francez Alexis de Tocqueville vërejti se demokracia funksionon vetëm kur ekziston një kulturë besimi dhe bashkëpunimi mes qytetarëve dhe elitave politike. Pa këtë kulturë, institucionet mbeten formale, ndërsa konfliktet politike bëhen gjithnjë e më të ashpra.
Edhe filozofja politike Hannah Arendt theksonte se politika duhet të jetë hapësirë dialogu dhe veprimi të përbashkët. Kur ajo shndërrohet vetëm në betejë për pushtet, atëherë humbet kuptimin e saj të vërtetë.
Shkrimtari dhe mendimtari britanik George Orwell gjithashtu ka paralajmëruar për rrezikun kur politika bëhet një lojë për pushtet dhe manipulim. Orwell vëren se njerëzit shpesh harrojnë problemet reale të shoqërisë dhe fokusohen në diskreditimin e tjetrit, pikërisht si logjika e gomarit të vëllaut, ku suksesi i të tjerëve shihet si kërcënim.
Por një shtet nuk mund të ndërtohet mbi inat e zili. Ai ndërtohet mbi përgjegjësi, kompromis dhe vullnet për të vendosur interesin e përbashkët mbi atë partiak. Përndryshe, do të vazhdojmë të sillemi si në tregimin e dy vëllezërve: duke u gëzuar kur tjetrit i ngordh gomari, edhe pse të dy mbetemi në të njëjtën varfëri. Vetëm kur politika të dalë nga kjo logjikë e vjetër, mund të ecim përpara si shoqëri. Ky është mesazhi i thjeshtë, por i fuqishëm, që ky tregim popullor na kujton edhe sot.
