Nga Dr. Julian Pawlak [FPRI*]
Më 22 prill 2026, Gjermania publikoi atë që është cilësuar si strategjia e parë ushtarake në historinë e Bundeswehr-it. E nënshkruar nga Shefi i Mbrojtjes, gjenerali Carsten Breuer, ajo është pjesë e konceptit më të gjerë të “konceptit të përgjithshëm të mbrojtjes ushtarake” (Gesamtkonzeption militärische Verteidigung), i paraqitur si “Strategjia Ushtarake dhe Plani për Forcat e Armatosura”, me shtesën domethënëse “Përgjegjësi për Evropën”. Strategjia Ushtarake përshkruan mjedisin strategjik të Gjermanisë, përcakton mënyrën se si Bundeswehr-i synon të sigurojë parandalimin brenda NATO-s dhe, nëse parandalimi dështon, të zhvillojë luftë, si dhe mënyrën se si do të ndërtojë këto kapacitete gjatë viteve të ardhshme. I ashtuquajturi profili i kapaciteteve mbështetet mbi këtë qasje, duke bashkuar objektivat e kapaciteteve të NATO-s me objektivat kombëtare dhe duke e shndërruar rezultatin në atë që përbën një plan të mirëfilltë për forcat e armatosura. Ky bosht themelor plotësohet nga një plan për rritjen e personelit, një strategji e rishikuar për rezervistët dhe një agjendë modernizimi. Dokumenti nxjerr në pah një ambicie gjermane për udhëheqje, e cila tashmë varet nga përgjegjësia që duhet t’i shoqërojë këto pretendime.
Evolucion, jo revolucion
Disa vëzhgues pretendojnë se strategjia ushtarake e Gjermanisë shënon një ndryshim të mirëfilltë në një vend që për 70 vjet kishte shmangur pikërisht një dokument të tillë, duke u konsideruar “hegjemoni ngurruese” e Evropës për shkak të fuqisë së saj ekonomike, madhësisë dhe, rrjedhimisht, potencialit për zhvillim ushtarak. Megjithatë, mund të argumentohet se strategjia nuk përfaqëson një shkëputje të prerë nga orientimi i mëparshëm strategjik, por zhvillimin më të fundit dhe më të theksuar në një varg dokumentesh që daton pothuajse një dekadë më parë.
Libri i Bardhë i vitit 2016, i hartuar pas fillimit të përpjekjeve luftarake të Rusisë kundër Ukrainës në vitin 2014, kishte evidentuar tashmë ashpërsimin e mjedisit të sigurisë dhe një Rusi më agresive. Fjalimi i kancelarit Olaf Scholz për Zeitenwende-n në shkurt 2022, një term që shumë shpejt u bë i përdorur gjerësisht edhe jashtë Gjermanisë, u shndërrua në simbol të përshtatjes strategjike të Gjermanisë ndaj pushtimit të plotë rus të Ukrainës në vitin 2022. Strategjia Kombëtare e Sigurisë e vitit 2023, po ashtu një dokument themelor gjerman, e konceptoi sigurinë si një detyrë të përbashkët të të gjithë qeverisë. Udhëzimet e politikës së mbrojtjes (Verteidigungspolitische Richtlinien) të po atij viti nënvizuan mbrojtjen kombëtare dhe kolektive si misionin themelor të Bundeswehr-it dhe premtuan që këtë orientim ta përkthenin në një strategji ushtarake dhe në një profil të ri të kapaciteteve. Koncepti i dhënë për mbrojtjen ushtarake dhe dokumentet e lidhura me të përmbushin pikërisht këtë premtim.
Çdo hap në këtë varg ka shkuar më tej se i mëparshmi, ndërsa strategjia e vitit 2026 krijon publikisht arkitekturën dhe afatin kohor për realizimin e saj. Prandaj, lexuesit duhet ta trajtojnë me njëfarë kujdesi pretendimin për risinë e saj. Siç është theksuar, Gjermania ka pasur gjithmonë ekuivalentë funksionalë të dokumenteve të sigurisë kombëtare, veçanërisht Librat e Bardhë. Ato përfaqësonin dokumentin gjithëpërfshirës të qeverisë për politikën e mbrojtjes dhe janë publikuar 11 herë nga viti 1969 deri më 2016. Prandaj, ndryshimi qëndron te arkitektura e qartë që tani lidh strategjinë me një plan të kapaciteteve të bazuar në nevoja, dhe jo në shpikjen e papritur të një strategjie aty ku më parë nuk ekzistonte.
Në terma më të gjerë, një strategji zakonisht konceptohet përmes triadës qëllimeve (ends), mënyrës (ways) dhe mjeteve (means). Në detajet e saj, strategjia vazhdon linjën e dokumenteve gjermane dhe aleate duke e përcaktuar Rusinë si kërcënimin më të drejtpërdrejtë dhe më të rëndësishëm, si dhe duke shpjeguar ekzistencën e një konflikti hibrid dhe shumëdimensional të drejtuar kundër shtetit gjerman, ekonomisë dhe shoqërisë në tërësi.
Për përballimin e peizazhit aktual dhe të ardhshëm të kërcënimeve përcaktohen katër prioritete ushtarako-strategjike, pra qëllimet (ends):
- Parandalimi dhe mbrojtja kolektive;
- Zbutja e sulmeve hibride;
- Stabiliteti në Evropë dhe në fqinjësinë e saj jugore;
- Mbrojtja e linjave detare të komunikimit.
Ambicia kryesore për realizimin e këtyre objektivave, pra mënyrat (ways), është një plan trefazësh për ndërtimin dhe fuqizimin e forcave të armatosura. Ai parashikon gatishmëri maksimale deri në vitin 2029, rritje të konsiderueshme të kapaciteteve rreth vitit 2035 dhe, përfundimisht, epërsi teknologjike deri në vitin 2039. Siç e ka theksuar kancelari Merz, kjo synon të çojë drejt objektivit të deklaruar për të pasur “ushtrinë konvencionale më të fuqishme të Evropës”.
Për realizimin e këtyre objektivave, baza materiale — mjetet (means) — parashikohet të rritet në mënyrë drastike dhe të vazhdueshme gjatë më shumë se dhjetë viteve të ardhshme. Aktualisht, shpenzimet e mbrojtjes janë mbi 108 miliardë euro në vitin 2026, rreth 2.4 për qind të PBB-së (nga 32 miliardë euro dhe rreth 1 për qind e PBB-së në vitin 2014). Në variantin e tij më të fundit, ky financim është mbrojtur strukturalisht përmes një amendamenti kushtetues, i cili përjashton shpenzimet e mbrojtjes mbi 1 për qind të PBB-së nga i ashtuquajturi “frenimi i borxhit” (debt brake) të Gjermanisë, që për një kohë të gjatë kishte kufizuar shpenzimet ushtarake. Gjermania synon tashmë të arrijë nivelin prej 3.5 për qind të PBB-së në vitin 2035, që me shifrat e sotme do të përfaqësonte një volum prej rreth 150 miliardë eurosh.
Në fund, objektivat për zgjerimin e forcave ndjekin tre afatet kohore të përmendura më sipër. Në fazën fillestare, përparësi i jepet rritjes së forcës aktive. Duke u mbështetur në profilin e kapaciteteve, procesi i ndërtimit të forcave zhvillohet në tri faza.
Faza e parë përqendrohet në rritjen e shpejtë të gatishmërisë mbrojtëse dhe të disponueshmërisë së personelit, deri në vitin 2029.
Faza e dytë synon një rritje të ndjeshme të kapaciteteve në të gjitha fushat — tokë, ajër, det, hapësirë kibernetike dhe hapësirë kozmike — në përputhje me objektivat e kapaciteteve të NATO-s dhe ato kombëtare. Ajo synon të forcojë më tej aftësinë luftarake dhe qëndrueshmërinë në luftë, duke përmbushur njëkohësisht objektivat e personelit, deri në vitin 2035.
Së bashku, këto dy faza synojnë të arrijnë të paktën 460,000 trupa të gatshme për luftim: një minimum prej 260,000 pjesëtarësh aktivë dhe 200,000 rezervistësh, përpara se Gjermania, deri në vitin 2039, të arrijë statusin e forcave të armatosura të cilësuara si teknologjikisht superiore.
Implikimet për aleatët
Që nga themelimi i saj, Bundeswehr-i ka vepruar dhe është konceptuar si një forcë aleate. Misionet dhe veprimet e saj, përgatitjet dhe planet janë zhvilluar gjithmonë në një kontekst aleat. Është interesante se strategjia paraqitet si një akt i emancipimit strategjik kombëtar. Përmbajtja e saj, megjithatë, buron ende në masë të madhe nga procesi i planifikimit të mbrojtjes së NATO-s, së fundmi nga objektivat e zgjeruara të kapaciteteve të miratuara në samitin e NATO-s në Hagë në vitin 2025. Kjo përforcon zotimin për të shpenzuar 3.5 për qind të PBB-së për mbrojtjen bazë dhe një 1.5 për qind shtesë për masat që lidhen me mbrojtjen.
Në këtë mënyrë, Gjermania formulon objektiva kombëtare të kapaciteteve, të cilat synon t’i rikthejë kryesisht në NATO, si aleancë ushtarake dhe si shtyllë e mbrojtjes kolektive. Kjo mbështetet mbi premisën dhe kuptimin e ri se fuqia kombëtare është themeli i mbrojtjes evropiane dhe aleate, të NATO-s, dhe se bashkëpunimi për hir të vetë bashkëpunimit nuk mund të zëvendësojë kapacitetet që një shtet thjesht nuk i zotëron. Kjo përfaqëson, në të vërtetë, një pranim të mungesës së disa kapaciteteve të caktuara në kontinentin evropian.
Dokumenti përmend gjithashtu në mënyrë të qartë orientimin strategjik amerikan drejt Indo-Paqësorit. Kjo çon në përfundimin se Gjermania duhet të marrë përsipër rolin e shtetit evropian të aftë për të marrë përgjegjësi, për të siguruar kapacitetet dhe aftësitë më të rëndësishme dhe për ta “lehtësuar Shtetet e Bashkuara nga kjo barrë”.
Megjithatë, formulime të caktuara, sipas të cilave synimi është “më pak Amerikë, më shumë Evropë”, nuk përfaqësojnë qëllimin kryesor të strategjisë. Strategjia vazhdon t’i konsiderojë Shtetet e Bashkuara si një element të rëndësishëm të Aleancës. Prandaj, ajo i përgjigjet më shumë riorientimit të Uashingtonit drejt Indo-Paqësorit, sesa përbën një distancim të pastër prej tij. Ajo nënvizon rolin e Gjermanisë si shtylla gjermane e shtyllës evropiane të NATO-s.
Megjithatë, një vëzhgim interesant është se dokumenti publik e pranon orientimin amerikan drejt Indo-Paqësorit, ndërkohë që vetë mbetet i përqendruar te Rusia si kërcënimi i vetëm dhe më i rëndësishëm strategjik për Gjermaninë.
Një pretendim për udhëheqje, përfundimisht
Nga “hegjemoni ngurruese”, te “superfuqi hezituese në pritje”, e deri te “hegjemoni i ardhshëm i Evropës”, nuk mungojnë përshkrimet madhështore të gjendjes së Gjermanisë, apo të gjendjes së forcave të saj të armatosura. Ajo që po ndodh në të vërtetë është një ndryshim në shkallë të gjerë, i nevojshëm për ta orientuar një “anije-cisternë” gjigante drejt një kursi të ri.
Aftësia e Gjermanisë për të mbrojtur veten dhe aleatët e saj mbështetet në më shumë se sa vetëm tek pesha ekonomike. Ajo kufizohet gjithashtu nga barra psikologjike e së kaluarës, e cila e bën një proces të ngadaltë dhe të vështirë lëvizjen jo vetëm të forcave të armatosura, por edhe të buxhetit federal, Bundestagut dhe opinionit publik drejt fuqisë së fortë (hard power), në një botë që sërish kërkon pikërisht këtë lloj qasjeje — siç ka argumentuar edhe Merz në terma të qartë të Realpolitikës.
Ekziston edhe kritikë e izoluar, jo gjithmonë e paanshme. Franca, për shembull, ka arsye të mbrojë shpërndarjen ekzistuese të peshës ushtarake dhe fuqisë ekonomike në Evropë. Por përballë rikthimit të politikës së fuqisë, vlerësimi që Radosław Sikorski ofroi 15 vjet më parë mbetet perspektiva e saktë aleate: ngurrimi gjerman është më i frikshëm sesa fuqia gjermane. Është ngurrimi, jo fuqia, ajo që mbrojtja dhe parandalimi evropian mund ta përballojnë më së paku.
Për aleatët e saj dhe për audiencën ndërkombëtare njëherësh, duhet të jetë e qartë se riarmatimi gjerman duhet të ketë një qëllim të padiskutueshëm: të kontribuojë në parandalimin e Rusisë, në mbrojtjen kolektive me partnerët e saj dhe jo të financojë një pozicion të njëanshëm gjerman brenda Evropës.
Fakti që koncepti i përgjithshëm u publikua njëkohësisht në gjermanisht, anglisht dhe frëngjisht nënvizon atë që ai është në radhë të parë — një dokument komunikues. Më shumë detaje mbi shifrat dhe afatet kohore do t’i shërbenin ndoshta debatit politik mbi efikasitetin dhe efektivitetin gjatë zbatimit, por ato janë përfshirë në pjesët e klasifikuara të dokumentit.
Ajo që teksti ofron, në vend të tyre, është një deklaratë synimi drejtuar njëkohësisht dy audiencave. Për publikun dhe partnerët, ai sinjalizon se Gjermania synon të bëhet sërish një forcë aleate e rëndësishme, ashtu siç ishte projektuar të ishte kur Bundeswehr-i u themelua 70 vjet më parë, por tashmë e përshtatur me nevojat dhe realitetet e kohës së sotme.
Megjithatë, fjalët dhe dokumentet në letër nuk do t’i bindin vetvetiu as aleatët për ambicien gjermane, as shoqërinë gjermane se po i ofrohet një forcë e pajisur mirë, e besueshme dhe që ia vlen t’i bashkohesh e t’i shërbesh. Shpenzimi i parave në mënyrë të mençur dhe të shpejtë, pa fërkimet burokratike me të cilat njihet sistemi gjerman i prokurimit, do të përcaktojë nëse Berlini do t’i përmbushë si pritshmëritë që janë vendosur mbi të, ashtu edhe afatin e ngushtë brenda të cilit duhet të funksionojë parandalimi.
Çështja e përgjegjshmërisë: A është Gjermania e gatshme të përmbushë premtimet?
Ajo që mbetet për momentin është se Gjermania pretendon një rol udhëheqës të cilin ende nuk është në gjendje ta përmbushë në shkallën e kërkuar. Gjendja e personelit të forcave të saj e ilustron qartë problemin.
Pavarësisht objektivave të deklaruara prej vitesh për rritjen e forcave, numri i personelit aktiv ka qëndruar rreth 180,000 ushtarakë, madje në periudha të caktuara ka ardhur duke u zvogëluar në vend që të rritej, ndërkohë që mosha mesatare e forcave është rritur. Arritja e objektivit prej 260,000 pjesëtarësh aktivë kërkon, për rrjedhojë, jo vetëm një fluks më të madh rekrutësh, por edhe një shpërndarje tjetër të personelit, me qëllim zvogëlimin e numrit relativisht të madh të trupës së oficerëve.
Modeli i ri i shërbimit mbështetet mbi vullnetarizmin dhe plotësohet me regjistrim dhe verifikim të detyrueshëm. Ende nuk është e qartë nëse kjo do të prodhojë numrat e nevojshëm. Kjo do të provohet gjatë viteve të ardhshme, pasi, sipas gjendjes aktuale, një pjesë e konsiderueshme e rekrutëve të rinj e kanë lënë tashmë shërbimin brenda gjashtë muajve të parë të detyrës.
Prokurimi përbën pyetjen e dytë të përgjegjshmërisë. Sistemi gjerman i prokurimit është ndërtuar për një proces vendimmarrjeje të kohës së paqes, me kërkesa dhe përkufizime shumëfazore, një zyrë qendrore prokurimi që punëson mijëra nëpunës civilë dhe miratim parlamentar për kontratat individuale mbi një prag të caktuar.
Reformat e njëpasnjëshme që nga viti 2022 kanë rritur, fatmirësisht, këta pragje, kanë thjeshtuar rregullat e konkurrimit dhe kanë përjashtuar kontratat e mbrojtjes nga disa pjesë të legjislacionit të zakonshëm të prokurimit publik. Megjithatë, aversioni ndaj rrezikut, të ashtuquajturat kërkesa të “standardit të artë” dhe preferenca për zgjidhje perfekte në vend të zgjidhjeve të disponueshme, duket se vazhdojnë ta ngadalësojnë procesin e furnizimit dhe prokurimit.
Kjo është edhe arsyeja përse vlerësimet më të ashpra nga jashtë arrijnë në përfundimin se problemi i Gjermanisë nuk është më gatishmëria fiskale, por një zbatim i ngadaltë, i fragmentuar dhe teknologjikisht konservator. Një vlerësim i tillë mund të mos jetë shumë larg së vërtetës, pasi, për herë të parë në historinë e kohëve të fundit, paratë nuk përbëjnë kufizimin kryesor për mbrojtjen gjermane.
Prandaj, pyetja do të jetë nëse Gjermania do të arrijë të krijojë një transformim të të gjithë shoqërisë dhe, përfundimisht, të jetë “e gatshme për luftë, apo thjesht e gatshme për të shpenzuar”.
Elementi i tretë i përgjegjshmërisë është ndoshta më i vështiri për t’u matur, por njëkohësisht edhe më përcaktuesi: a do ta ndjekë shoqëria gjermane drejtimin e përcaktuar nga dokumentet dhe strategjia?
Strategjia supozon një popullsi të gatshme për të shërbyer dhe për të investuar, si dhe një sistem politik të gatshëm për të mbështetur këto shpenzime përgjatë cikleve zgjedhore dhe, ndoshta, edhe përmes ndryshimit të partive në pushtet.
Asnjëra prej këtyre nuk është e garantuar në një sistem demokratik, ndonëse një konsensus demokratik duhet t’i mbështesë përpjekje të tilla. Mbështetja për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes ka vazhduar që nga viti 2022. Megjithatë, gatishmëria për të shërbyer në forcat e armatosura mbetet hallka më e dobët e planit gjerman për rritjen e personelit.
Perspektiva dhe rruga përpara
Strategjia gjermane e vitit 2026 i përcakton mjaft qartë qëllimet (ends), shpall mënyrat (ways) përmes tri fazave dhe, për herë të parë, siguron mjetet (means) për një periudhë afatgjatë. Ajo që triada qëllime–mënyra–mjete nuk arrin të përfshijë është elementi i katërt, nga i cili varet gjithçka: kapaciteti për ta zbatuar strategjinë dhe gatishmëria për t’u matur sipas rezultateve gjatë këtij procesi.
Nëse lexohet në raport me pozitën e Gjermanisë në vitin 2014, distanca e përshkuar është e konsiderueshme dhe drejtimi duket i qartë. Pikërisht për këtë arsye, kritika që ia vlen të bëhet është se u desh shumë kohë që Gjermania më në fund të lëvizte dhe t’i përgatiste strukturat e saj për këtë zhvendosje drejt realitetit të fuqisë së fortë (hard power).
Vlerësimet mbi kërcënimet që qëndrojnë në themel të kësaj strategjie ishin të disponueshme — dhe ishin bërë — shumë vite përpara se Berlini të fillonte t’u përgjigjej seriozisht atyre. Kthesa është e vonuar, ndërsa çmimi i kësaj vonese është afati i ngushtë kohor me të cilin Bundeswehr-i duhet të përballet tashmë.
Një gjë që strategjia nuk mund ta garantojë përmes ligjit është qëndrueshmëria e saj politike. Ajo e angazhon Gjermaninë në një trajektore që shtrihet deri në vitin 2039, duke përfshirë të paktën tri palë zgjedhje federale.
Konsensusi aktual mbi shpenzimet e mbrojtjes është, për momentin, i gjerë dhe mbështetet në një perceptim të kërcënimit që ka qëndruar i pandryshuar që nga viti 2022, pa u vënë ende seriozisht në provë nga kërkesat konkurruese buxhetore. Ky konsensus duhet të ruhet paralelisht me rritjen e buxhetit të mbrojtjes dhe përmirësimin e reputacionit të forcave të armatosura, nëse synohet që forca ushtarake të zgjerohet sipas planit.
Në fund të fundit, çështja e përgjegjshmërisë dhe mekanizmi korrigjues nuk vijnë nga jashtë. Gjermania dhe Bundeswehr-i i saj, nëse është e nevojshme, duhet të jenë të gatshëm të “luftojnë sonte” (fight tonight), me forcën ushtarake, industrinë, popullsinë dhe politikanët që do të kenë në dispozicion në momentin përkatës.
Ky raport është pjesë e një serie në vazhdim mbi marrëdhëniet transatlantike, të krijuar në partneritet me Konrad Adenauer Stiftung USA. [Përktheu: ISHGJ]
Shënim: Dr. Julian Pawlak është një bashkëpunëtor i sigurisë ndërkombëtare në Institutin Gjerman për Çështje Ndërkombëtare dhe të Sigurisë. Ai kryen kërkime mbi politikën, strategjinë dhe mbrojtjen e sigurisë me fokus të veçantë në: luftën hibride dhe mbrojtjen e infrastrukturës kritike (detare), strategjinë dhe sigurinë detare; fuqinë detare, rajonin e Detit Baltik dhe krahun verior të NATO-s, si dhe politikën e sigurisë dhe mbrojtjes në Evropën Veriore dhe Lindore.
[1] Federal Ministry of Defence, “The overall concept of military defence: Military Strategy and Plan for the Armed Forces,” 2026, https://www.bmvg.de/resource/blob/6093998/678875025812878cfa657f9801f62ffc/dl-gesamtkonzeption-der-verteidigung-eng-data.pdf.
[2] Simon Bulmer and William E. Patterson, “Germany as the EU’s reluctant hegemon? Of economic strength and political constraints,” Journal of European Public Policy 20/10, August 2013, https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13501763.2013.822824.
[3] Federal Government, “White Paper on German Security Policy and the Future of the Bundeswehr,” 2016, https://www.bundeswehr.de/resource/blob/4800140/fe103a80d8576b2cd7a135a5a8a86dde/download-white-paper-2016-data.pdf.
[4] Federal Government, “Policy statement by Olaf Scholz, Chancellor of the Federal Republic of Germany and Member of the German Bundestag, 27 February 2022 in Berlin,” February 27, 2022, https://www.bundesregierung.de/breg-en/service/archive/policy-statement-by-olaf-scholz-chancellor-of-the-federal-republic-of-germany-and-member-of-the-german-bundestag-27-february-2022-in-berlin-2008378.
[5] Federal Ministry of Defence, “National Security Strategy,” 2022, https://www.bmvg.de/en/national-security-policy.
[6] Roderich Kiesewetter, “A Claim to Lead, a Hesitation to Act: Germany’s New Military Strategy,” War on the Rocks, June 23, 2026, https://warontherocks.com/a-claim-to-lead-a-hesitation-to-act-germanys-new-military-strategy/.
[7] Das Bundesarchiv, “Die Weißbücher der Bundesregierung,” https://www.bundesarchiv.de/staat-militaer-und-gesellschaft/streitkraefte-demokratie-rechtsstaat/die-weissbuecher-der-bundesregierung/.
[8] Nette Nöstlinger, “Germany’s Merz vows to build Europe’s strongest army,” Politico, May 14, 2025, https://www.politico.eu/article/friedrich-merz-germany-bundestag-europe-conventional-army/.
[9] Christian Mölling, “Germany’s first Military Strategy: progress, not a breakthrough,” LinkedIn, April 22, 2026, https://www.linkedin.com/pulse/germanys-first-military-strategy-progress-christian-m%C3%B6lling-fyvxf/.
[10] Roderich Kiesewetter, “A Claim to Lead, a Hesitation to Act.”
[11] Chris Lunday, “Less America, more Europe in Germany’s new military strategy,” Politico, April 22, 2026, https://www.politico.eu/article/germany-military-strategy-bundeswehr-boris-pistorius/.
[12] Grégoire Roos, “Germany rearms – but can it lead? Europe’s hesitant superpower in waiting,” Chatham House, May 1, 2026, https://www.chathamhouse.org/2026/05/germany-rearms-can-it-lead-europes-hesitant-superpower-waiting.
[13] Liana Fix, “Europe’s Next Hegemon,” Foreign Affairs, March/April 2026, https://www.foreignaffairs.com/germany/europes-next-hegemon-liana-fix.
[14] Federal Government, “Speech by the Federal Chancellor at the Munich Security Conference on 13 February 2026 in Munich,” February 13, 2026, https://www.bundesregierung.de/breg-en/federal-government/speech-munich-security-conference-2407298.
[15] “Why France is uneasy about German rearmament,” The Economist, June 3, 2026, https://www.economist.com/europe/2026/06/03/why-france-is-uneasy-about-german-rearmament.
[16] Roderich Kiesewetter, “A Claim to Lead, a Hesitation to Act.”
[17] Guntram B. Wolff, “German rearmament under the spotlight,” Bruegel, June 3, 2026, https://www.bruegel.org/first-glance/german-rearmament-under-spotlight.
[18] Dorota Vandakova, “Germany’s New Army: Ready for War, or Just Ready to Spend?,” Bloomsbury Intelligence & Security Institute, May 18, 2026, https://bisi.org.uk/reports/germanys-new-army-ready-for-war-or-just-ready-to-spend.
[19] Arthur Galbraith, “General Breuer erklärt die Strategische Ausrichtung der Bundeswehr,” Bundeswehr, April 22, 2026, https://www.bundeswehr.de/de/meldungen/nachgefragt-strategische-ausrichtung-6093202.
