Personeli ushtarak ukrainas drejton një dron nga një vendndodhje e pazbuluar në rajonin Donbas të Ukrainës lindore
Publikuar: 12 gusht 2026
Nga Md Azmeary Ferdoush & Dr. Sarah Mills*
Ku mund të fitosh 12 pikë për vrasjen e një ushtari rus në një sulm me dron, 20 për dëmtimin e një tanku dhe deri në 50 për shkatërrimin e një sistemi raketor të lëvizshëm? Jo në lojën më të fundit video, por nëpërmjet programit Bonus të Ushtrisë së Droneve (ADB) të Ukrainës.
I nisur menjëherë pas fillimit të pushtimit në shkallë të plotë të Rusisë në vitin 2022, përpara se të ripërtërihej në vitin 2025, programi i ADB-së është vendi ku pikët fitojnë çmime. Njësitë ushtarake mund të përdorin pikët dhe tokenët virtualë që kanë grumbulluar për të blerë dronë dhe pajisje të tjera në vijën e frontit për t’i përdorur në konflikt nga faqja e internetit Brave1 e qeverisë ukrainase.
Deri në gusht të vitit 2025, pajisje ushtarake me vlerë mbi 5 milionë dollarë amerikanë (3.7 milionë paund) ishin dorëzuar nëpërmjet këtij tregu si shpërblime dixhitale për “lojën” me ADB-në. Skema është zgjeruar që atëherë në operacionet e zbulimit dhe logjistikës, ndërsa kapja e një ushtari rus tani jep dhjetë herë më shumë pikë sesa vrasja e një të tilli.
Programi ADB është një shembull i asaj që studiuesit e quajnë “gamifikim” i luftës – ku tipare të ngjashme me videolojërat integrohen në stërvitjen ushtarake dhe operacionet luftarake. Ish-ministri i mbrojtjes i Ukrainës, Mykhailo Fedorov, i cili u shkarkua nga posti i tij në korrik, ka thënë se “motivimi” është një arsyetim kyç për programin ADB.
“Kur ndryshojmë vlerat e pikëve, mund të shohim se si ndryshon motivimi”, deklaroi ai në vitin 2025. Qeveria e Ukrainës e ka përshkruar programin e ADB-së si “që jep rezultate” , me prova video të paraqitura që konfirmojnë se gati 820,000 objektiva ruse u goditën në vitin 2025. Një numër në rritje i njësive ushtarake ukrainase po merr pjesë gjithashtu tani në garë.
Skema të tjera në këtë konflikt kanë përdorur gjithashtu elementë të dizajnit të videolojërave. Këto përfshijnë Play for Ukraine . E zhvilluar nga specialistë ukrainasë të IT-së në vitin 2022, kjo skemë është projektuar në formën e një loje numerike enigmatike ku çdo lëvizje që bën një lojtar ndihmon në organizimin e një sulmi kibernetik kundër qeverisë ruse dhe faqeve të internetit të mediave.Ndërsa lojtarët bëjnë lëvizje në lojë, Play for Ukraine dërgon kërkesa te serverat rusë të synuar. Ata përfundimisht mbingarkohen, duke shkaktuar ngadalësimin ose bllokimin e faqeve të internetit. Zhvilluesit e Play for Ukraine thonë se 2,048 lojtarë kanë ndihmuar në sulmimin e më shumë se 200 faqeve të internetit ruse vetëm në muajin e parë të skemës.
Programi i ADB-së është i lidhur me dyqanin online Brave1, ku njësitë ushtarake ukrainase mund të shkëmbejnë pikat elektronike me dronë dhe pajisje të tjera në vijën e frontit. Brave1 Marketplace
Gamifikimi nuk është as ekskluzivitet vetëm për Ukrainën dhe as për luftën. Hulumtimi ynë mbi gamifikimin e qytetarisë tregon se si aplikacionet celularë përdorin shpërblime dixhitale, pikë dhe tabela renditjeje për të nxitur sjellje të mira qytetare, të tilla si mbledhja e mbeturinave, riciklimi dhe vullnetarizmi në komunitet.
Për shembull, që nga lançimi i aplikacionit në Mbretërinë e Bashkuar në vitin 2021, mbi 10 milionë mbeturina janë regjistruar si të hedhura në kosh përmes aplikacionit LitterLotto. Sa herë që një person bën një foto të vetes duke hedhur mbeturina, ai fiton pjesëmarrje në shorte me çmime në para. Aplikacioni Equiwatt gjithashtu i inkurajon qytetarët e Mbretërisë së Bashkuar të zvogëlojnë përdorimin e energjisë në orët e pikut në këmbim të kuponave dhuratë dhe pikëve, ndërsa konkurrojnë në tabelat e renditjes.
Gamifikimi është një veçori popullore edhe e shumë aplikacioneve të tjera mobile, të tilla si Duolingo dhe platforma të tjera të të mësuarit dixhital. Këto aplikacione zakonisht përdorin seri për të ruajtur qëndrueshmërinë e përdoruesit, si dhe pikë për t’i ndihmuar përdoruesit të ngjiten në renditje javore dhe të përparojnë në nivele më të larta. Vlerësimi i pikëve i përdorur në luftën moderne të dixhitalizuar është një anë më e errët e këtij trendi.
Jetët e kujt kanë rëndësi?
Përveç ndihmës në forcimin e veçorive të videolojërave në fushën e betejës, programi i ADB-së thekson rolin e luftëtarëve të huaj në konfliktin e Ukrainës dhe kompleksitetin e jetës së të cilëve “ka rëndësi” . Dihet mirë se si Rusia ashtu edhe Ukraina kanë rekrutuar shtetas të huaj për të luftuar në luftë.
Kjo ndonjëherë është sponsorizuar nga shteti . Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, kohët e fundit paralajmëroi se qeveria e Koresë së Veriut po dërgonte deri në 50,000 ushtarë për të luftuar me forcat ruse në Ukrainë. Luftëtarët e huaj janë rekrutuar gjithashtu me mjete më jozyrtare.
Rusia ka ngritur një rrjet global për rekrutimin e shtetasve të huaj , duke synuar njerëz të cenueshëm ekonomikisht, socialisht dhe ligjërisht nga vende të tilla si Bangladeshi, Nepali, Kuba dhe Kenia. Mjetet e përdorura për të rekrutuar këta njerëz kanë filluar nga joshja përmes pagave të larta deri te mashtrimi dhe shtrëngimi.
Pra, personeli “rus” me vlerë 12 pikë për trupat ukrainase nuk është gjithmonë rus. Luftëtarët e huaj janë gjithashtu shpesh ata që përdoren si mburoja njerëzore, siç e përshkroi një rekrut nga Bangladeshi në një intervistë të vitit 2026 me DW, një transmetues gjerman, ose shtyhen në front ndërsa trupat ruse qëndrojnë prapa. Edhe në një zonë lufte ku jetët nuk vlerësohen, disa mbeten më pak të vlerësuar se të tjerët dhe për këtë arsye kanë më shumë gjasa të vriten.
Tema e gamifikimit ka vazhduar pavarësisht këtyre kushteve ekstreme. Disa ushtarë nga Bangladeshi që luftojnë në Ukrainë kanë krijuar një numër të madh ndjekësish online, duke filluar nga disa qindra mijëra njerëz deri në rreth 1 milion , duke bërë vloge nga vija e frontit. Ata ndajnë video live të luftimeve nga një këndvështrim i personit të parë, duke rrëfyer jetën e përditshme në betejë dhe duke ofruar pamje shpesh dramatike të sulmeve me dronë dhe aksidenteve të afërta.Vetë lufta po ndryshon qartësisht. Por, pavarësisht nëse është e gamifikuar apo jo, jetët që humbasin janë shumë reale.
Shënim: Md Azmeary Ferdoush – Lektor i Gjeografisë Njerëzore, Universiteti Loughborough
Dr. Sarah Mills – Profesor i Gjeografisë Njerëzore, Universiteti Loughborough
“The Conversation” është një organizatë lajmesh jofitimprurëse dhe e pavarur, e dedikuar për të zhbllokuar njohuritë e studiuesve dhe shkencëtarëve për të mirën publike.
