Nga Lirim Gashi, Publicist
Ekzistojnë shtete që hyjnë në histori falë madhështisë së tyre, shtete që hyjnë në histori për shkak të tragjedive të tyre, por edhe shtete që, si pasojë e teprimit të pakontrolluar të ambicieve perandorake, rrezikojnë të hyjnë në histori tragjikomike, sepse nuk kanë ditur kurrë të dalin prej saj me dinjitet.
Rusia, siç duket, ka vendosur të mos kënaqet me asnjërën prej këtyre kategorive. Ajo dëshiron t’i përjetojë të gjitha njëkohësisht.
Viktor Suvorov, ish-oficer i shërbimit të inteligjencës ushtarake sovjetike, historian dhe analist ushtarak, në një intervistë për kanalin YouTube „Kafe me Ljubarskin“, të publikuar më 11 nëntor, e ka dhënë një parashikim që Kremlinit vështirë se mund t’i ketë pëlqyer më shumë sesa një lugë vaj ricini.
Sipas tij, lufta kundër Ukrainës është lufta e fundit e Rusisë, ndërsa shpërbërja e saj e brendshme tashmë ka filluar dhe është bërë e pakthyeshme.
Suvorovi, i cili në vitin 1978 ishte larguar nga Bashkimi Sovjetik dhe ishte vendosur në Britaninë e Madhe, Rusinë e sotme nuk e sheh më si një perandori që po përgatitet t’i zgjerojë kufijtë e saj, por si një perandori që, në përpjekjen për ta gëlltitur një shtet fqinj, rrezikon të përfundojë duke mos qenë më në gjendje ta ruajë as unitetin e vet.
Dhe pikërisht këtu fillon ironia historike.
Rusia i kishte të gjitha ato që një shtet mund t’i dëshironte, në mënyrë që të mos kishte nevojë të luftonte me askënd: naftën, gazin, diamantet, arin, Siberinë dhe shumë territore të tjera aq të mëdha, saqë në to mund ta humbiste një ushtri të tërë pa e vërejtur menjëherë as në hartën gjeografike.
Por, siç duket, pasuria e nëntokës nuk mund ta kompensojë varfërinë e mendësisë politike.
Sipas Suvorovit, Rusia mund të kishte vazhduar të jetonte edhe njëqind vjet të tjera në stanjacion, duke shitur naftë, gaz, diamante dhe ar, pa pasur kurrfarë nevoje për ta shndërruar Ukrainën në një projekt varrezash masive civile dhe ushtarake.
Mirëpo, Moska e zgjodhi një rrugë tjetër: Ta sulmonte Ukrainën, ndonëse, sipas vlerësimit të Suvorovit, nuk kishte arritur ta siguronte as kontrollin e mirëfilltë mbi Siberinë dhe mbi Lindjen e Largët.
„Pa Siberinë, Rusia nuk prodhon asgjë“, është një nga konstatimet e tij më të ashpra.
Me fjalë të tjera, Rusia u nis për të grabitur diçka që nuk është e saj, ndërkohë që rrezikon të mos jetë më në gjendje ta mbajë as atë që pretendon se i përket.
Një lloj krejt i veçantë i budallallëkut gjeopolitik: nuk i ke duart mjaftueshëm të fuqishme për ta mirëmbajtur shtëpinë tënde, por i kërkon edhe çelësat e shtëpisë së fqinjit.
BUXHETI RUS: KUR LUFTA FILLON T’I PËRPIJË EDHE ATA QË E FINANCOJNË
Ndërkohë, realiteti ekonomik nuk duket se ka ndonjë dëshirë të veçantë për t’ia konfirmuar Kremlinit madhështinë e projektit të tij historik.
Sipas të dhënave të përmendura në analizën e intervistës, Ministria Ruse e Financave, në fund të shtatorit, u detyrua ta rishikonte deficitin e parashikuar buxhetor për vitin 2026, duke e ngritur atë në 7,3 trilionë rubla.
Kjo shumë është dy herë më e madhe se objektivi fillestar dhe përbën rekord që nga fillimi i pushtimit në shkallë të gjerë.
Për ta financuar makinerinë e luftës, autoritetet ruse kanë përdorur edhe një instrument të vjetër e të mirënjohur: rritjen e taksave.
Kështu, qytetari rus, i cili fillimisht duhej të kontribuonte për mirëqenien e shtetit, tani duhet të kontribuojë edhe për financimin e luftës që shteti i tij ia ka shpallur fqinjit.
Në këtë mënyrë, ekonomia fillon t’i ngjajë një pacienti, të cilit mjekët ia rrisin dozat e ilaçeve, ndërsa administrata e spitalit vazhdon ta sigurojë se gjendja e tij shëndetësore është përmirësuar, sepse faturat e farmacisë po bëhen gjithnjë e më të mëdha.
Por Suvorovi e sheh një rrezik edhe më të madh sesa kolapsi ekonomik: Shpërbërjen politike të Federatës Ruse.
KUR MOSKA TË MOS JETË MË NË GJENDJE T’I KOMANDOJË TË GJITHË, FEUDALËT DO TË FILLOJNË TË VETËQEVERISEN
Sipas parashikimit të tij, dobësimi i pushtetit qendror mund të nxisë konflikte ndërmjet sundimtarëve rajonalë për kontrollin e territoreve dhe të pasurive natyrore.
Pra, pas një periudhe të gjatë, gjatë së cilës Moska u ka shpjeguar të tjerëve se si duhet të sillen, mund të vijë koha kur të tjerët do të fillojnë t’i shpjegojnë Moskës se çfarë nuk duhet të bëjë.
Suvorovi paralajmëron se Rusia mund ta përjetojë një version të vetin të viteve 1917–1919 që lidhet me periudhën e shpërbërjes së rendit të vjetër dhe të Luftës Civile Ruse, kur komandantët ushtarakë dhe qendrat rajonale të pushtetit luftonin për kontrollin e vendit.
Ai përmend edhe figurën e admiralit Kolçak, njërit prej komandantëve më të njohur të palës së bardhë gjatë Luftës Civile Ruse.
Nëse ky parashikim realizohet, Rusia mund të kalojë nga një perandori që pretendonte ta përcaktonte rendin botëror në një territor ku sundimtarët lokalë do të diskutojnë me armë se kujt i takon nafta, kujt i takon gazi dhe kujt i takon e drejta për ta shpallur vetveten trashëgimtar të madhështisë ruse.
Dikur Moska shpërndante urdhra në të gjitha drejtimet. Nesër, sipas skenarit të Suvorovit, mund të detyrohet të negociojë me ata që deri dje i konsideronte vartës të saj.
Historia ka një sens humori të pamëshirshëm: nganjëherë, ata që nisen për ta ndryshuar hartën e botës përfundojnë duke mos qenë më në gjendje ta njohin as hartën e vendit të tyre.
UKRAINA: TRI DITËT QË U SHNDËRRUAN NË PESË VJET
Megjithatë, pjesa më domethënëse e intervistës së Suvorovit ka të bëjë me Ukrainën.
Ai, i cili ka lindur vetë në Ukrainë, vlerëson se rezultati strategjik dhe historik i luftës tashmë është përcaktuar, pavarësisht zhvillimeve të mëtejshme në front.
Sipas tij, Rusia tashmë ka humbur, ndërsa Ukraina tashmë ka fituar.
Dhe pikërisht këtu qëndron paradoksi më i madh i aventurës ushtarake të Kremlinit.
Një shtet që kishte planifikuar ta pushtonte Ukrainën për tri ditë, pesë vjet më vonë vazhdon të luftojë, të shpenzojë pasuri, të humbasë njerëz dhe t’i rishikojë vazhdimisht llogaritë e veta ekonomike dhe politike.
Tri ditët e famshme të triumfit të parashikuar janë shndërruar në një kalendar të tërë të dështimit strategjik.
Suvorovi e shprehu krenarinë e tij për Ukrainën, duke theksuar se vendi që ishte parashikuar të nënshtrohej brenda tri ditësh ka arritur të qëndrojë në këmbë për pesë vjet.
Në këtë pikë, nuk është e nevojshme të jesh as historian, as strateg ushtarak, as oficer i inteligjencës sovjetike për ta kuptuar një të vërtetë elementare:
Një ushtri mund të hyjë në territorin e një shteti, por kjo nuk do të thotë se ka arritur ta mposhtë atë. Sidomos kur populli që ke menduar ta nënshtrosh vendos të mos nënshtrohet.
Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron gabimi më i madh i Kremlinit: Ngatërrimi i madhësisë së territorit me madhështinë e shtetit, i numrit të tankeve me fuqinë e një populli dhe i frikës me besnikërinë.
Sepse një perandori mund të ketë naftë, gaz, diamante, ar, raketa bërthamore dhe një histori të gjatë pushtimesh, por asnjëra prej tyre nuk ia garanton përjetësinë.
Në fund të fundit, Rusia mund ta ketë nisur luftën për ta ndryshuar të ardhmen e Ukrainës, por, sipas Suvorovit, rrezikon ta ketë ndryshuar përgjithmonë të ardhmen e vet.
Dhe kjo do të ishte vërtet një arritje historike e jashtëzakonshme: Të nisesh për ta pushtuar një shtet për tri ditë dhe të përfundosh duke e vënë në pikëpyetje ekzistencën e perandorisë sate.
Sepse, siç duket, dikush në Kremlin e kishte harruar një hollësi të vogël historike: Jo çdo shtet që është mjaftueshëm i madh për ta pushtuar një fqinj është domosdoshmërisht edhe mjaftueshëm i mençur për t’i mbijetuar pasojave të një aventure të tillë.
