Imazhi i artikullit: Ushtarët ukrainas të Batalionit të 214-të të Sulmit të Veçantë OPFOR operojnë platformën e automjetit tokësor pa pilot Rys Pro të pajisur me një kullë mitralozi të telekomanduar gjatë stërvitjes në Ukrainë më 18 prill 2025.
(Serhii Mykhalchuk / Global Images Ukraine nëpërmjet Getty Images)
Nga Francis Farrell [Kyiv Independent]
26 shtator 2026,
Ish-Ministri i Mbrojtjes, Mykhailo Fedorov, ka njoftuar lançimin e një iniciative të re teknologjike mbrojtëse të quajtur “Ushtria e Robotëve”, e cila do të synojë të zëvendësojë qeniet njerëzore në fushën e betejës.
Njoftimi u bë njëkohësisht në mediat sociale dhe në një prezantim në konferencën IT Arena të këtij viti në Lviv më 26 shtator, në lëvizjen e fundit të Fedorov në teknologjinë e mbrojtjes pasi u shkarkua në mënyrë të diskutueshme nga Presidenti Volodymyr Zelensky në korrik.
Sipas Fedorov , iniciativa, e modeluar sipas suksesit të projektit të tij të Ushtrisë së Droneve, i nisur në vitin 2022 ndërsa ishte Ministër i Transformimit Dixhital, nuk do të jetë një kompani e vetme, por një “ekosistem”.
“Ne do të investojmë në kompani të teknologjisë së mbrojtjes, do të lançojmë projektet tona teknologjike, do të krijojmë aftësi kërkimore dhe zhvillimore, do të testojmë zgjidhje së bashku me ushtrinë dhe do të shkallëzojmë sa më shpejt të jetë e mundur gjërat që funksionojnë realisht në fushën e betejës”, tha ministri.
Pas shkarkimit të tij nga posti i Ministrit të Mbrojtjes, Fedorov fillimisht nuk e bëri të qartë se cili do të ishte hapi i tij i radhës, ndërsa mijëra ukrainas protestuan në të gjithë vendin për javë të tëra, duke kërkuar rikthimin në detyrë të reformatorit të njohur me mendje teknologjike.
Pasi i paraqiti një sfidë të madhe rendit politik të Ukrainës në kohë lufte duke kërkuar zgjedhje në mesin e gushtit, Fedorov që atëherë e ka kthyer vëmendjen e tij drejt teknologjisë së mbrojtjes.
Gjatë një udhëtimi shumë të publikuar në Shtetet e Bashkuara në fund të gushtit për t’u takuar me mbështetës, donatorë dhe liderë të teknologjisë, Fedorov njoftoi krijimin e një fondi për të ndihmuar në nxitjen e inovacionit dhe shkallëzimin e prodhimit për të përmbushur nevojat më të rëndësishme të mbrojtjes të Ukrainës.
Vetëm disa ditë më vonë, ish-ministri tha se do të lançonte kompaninë e tij të teknologjisë së mbrojtjes, një nga investitorët e parë të së cilës do të ishte Alex Karp, CEO i kompanisë kontroverse të teknologjisë Palantir, produktet e së cilës përdoren në përpjekjet e luftës në Ukrainë. Në njoftimin e tij për Ushtrinë e Robotëve, Fedorov nuk specifikoi se cila organizatë qëndronte pas kësaj iniciative.
“Edhe jashtë qeverisë, tani nga sektori privat, ne po vazhdojmë të punojmë mbi vizionin tonë të luftës teknologjike — Ajër. Tokë. Ekonomi — dhe mbi misionin tonë kryesor: të krijojmë teknologji që e ndihmojnë Ukrainën të fitojë dhe të shpëtojë jetën e anëtarëve të shërbimit tonë ushtarak”, tha Fedorov.
I pyetur nga Kyiv Independent për të specifikuar, ekipi i shtypit i Fedorov nuk u përgjigj në kohën e publikimit.
Fedorov bëri thirrje gjithashtu që inxhinierë të aftë të robotikës t’i bashkohen ekipit të Ushtrisë së Robotëve.
Vizioni i Fedorov për iniciativën e Ushtrisë së Robotëve i kushton një vëmendje të veçantë përparimit të robotëve humanoide për të zëvendësuar këmbësorët në llogore.
Sipas mediave ukrainase që e ndoqën personalisht prezantimin e tij në IT Arena, Fedorov tha se iniciativa synon të arrijë vrasjen e ushtarit të parë armik nga një robot humanoid në gjashtë muaj dhe sulmin e parë të suksesshëm të një pozicioni armik pa përfshirë këmbësorinë në dymbëdhjetë muaj.
Edhe në rastet e famshme të “sulmeve” vetëm nga UGV, të përshkruara nga disa nga njësitë kryesore të Ukrainës, toka nuk konsiderohej ende e pushtuar derisa kjo të bëhej nga çizmet njerëzore në tokë.
Në mediat sociale , njoftimi erdhi i shoqëruar me një video të gjeneruar nga inteligjenca artificiale që tregon robotë të dizajnuar në mënyrë të çuditshme me forma dhe madhësi të ndryshme që luftojnë në llogore dhe fusha. Videoja tregon ushtarë me uniforma dhe emblema ukrainase, por zëri në gjuhën angleze nuk e përmend Ukrainën.
«Robotët kapin armikun, mbrohen nga sulmet, shkatërrojnë objektivat, lëvizin të parët drejt pozicioneve të armikut;» thoshte zëri, «njerëzit i kontrollojnë sistemet nga një distancë e sigurt dhe hyjnë në pozicionin e pastruar vetëm kur është i sigurt».
“Po, tingëllon si lufta e së ardhmes, por ne jemi tashmë atje.”
Mjetet tokësore pa pilot (UGV) — të njohura si “komplekse robotike tokësore” në Ukrainë — kanë filluar të luajnë një rol gjithnjë e më të rëndësishëm për të dyja palët në fushën e betejës, veçanërisht në rolet logjistike, pasi ngopja e dronëve të armikut me pamje nga personi i parë (FPV) e bën kryerjen e furnizimeve ose evakuimin e viktimave me mjete afër vijës së frontit një detyrë pothuajse vetëvrasëse.
Këto makina, ndonëse pa pilot, pothuajse kurrë nuk janë robotë autonomë në kuptimin e vërtetë, përkundrazi pilotohen drejtpërdrejt nga një operator njerëzor, zakonisht nëpërmjet lidhjes së internetit Starlink .
Ndërsa njësitë më të afta ndonjëherë përdorin UGV për të qëlluar drejtpërdrejt mbi armikun ose për të sulmuar pozicionet në tokë, përvoja praktike e “robotëve që luftojnë në vend të njerëzve” në terren në Ukrainë është ende në fazat e saj të hershme dhe pengohet nga faktorë të shumtë ndërlikues.
Dronët tokësorë, si çdo mjet tjetër luftarak, kanë një rezervë të kufizuar energjie dhe municionesh dhe duhet të mirëmbahen, të rimbushen dhe të ringarkohen nga njerëzit në terren.
Edhe pse janë më të vogla dhe më pak të dukshme se automjetet më të mëdha me pilot, UGV-të kanë gjithashtu një shkallë të lartë humbjesh nga dronët e armikut kur operojnë pranë vijës së frontit gjithsesi.
Shumica e dizenjove të robotëve të paraqitura në videon e Fedorov, duke përfshirë robotët humanoide, sferikë, si dhe robotët e ngjashëm me qen dhe merimangë, nuk përdoren aktualisht në luftime në Ukrainë.
Shënim: Francis Farrell është një reporter i lartë në Kyiv Independent. Ai është bashkautor i War Notes, buletinit javor të Kyiv Independent rreth luftës. Për të dytin vit radhazi, Kyiv Independent mori një grant nga Charles Douglas-Home Memorial Trust për të mbështetur raportimin e tij në vijën e parë për vitin 2025-2026. Francis fitoi Çmimin Bayeux Calvados-Normandy për korrespondentët e luftës në kategorinë e reporterëve të rinj në vitin 2023 dhe u nominua për Çmimin Evropian të Shtypit në vitin 2024. Francis flet ukrainisht dhe hungarisht dhe është ish-student i Universitetit Leiden në Hagë dhe University College London. Ai më parë ka punuar si redaktor menaxhues në projektin mediatik online Lossi 36, si gazetar i pavarur dhe fotograf dokumentarësh, dhe në misionet në terren të OSBE-së dhe Këshillit të Evropës në Shqipëri dhe Ukrainë. [Përktheu: Dan GASHI]
