Nga Ibrahim Shala – Politolog dhe ekspert i sigurisĂ«
GjatĂ« tĂ«rĂ« mandatit tĂ« QeverisĂ« Kurti, angazhimet qeveritare dhe politika e jashtme ka qenĂ« shumĂ« e determinuar nga dialogu KosovĂ« â Serbi dhe prej qĂ«ndrimeve euro â amerikane, si ndĂ«rmjetĂ«sues nĂ« kĂ«tĂ« dialog. PĂ«r shkak tĂ« ngĂ«rçeve tĂ« shkaktuara nga qĂ«ndrimi destruktiv i SerbisĂ« nĂ« kĂ«to bisedime dhe qĂ«ndrimit tĂ« fortĂ« dhe shumĂ« parimor tĂ« Kryeministrit Albin Kurti nĂ« mbrojtje tĂ« integritetit dhe sovranitetit tĂ« vendit, faktori ndĂ«rkombĂ«tarĂ« bĂ«ri pa tĂ« drejtĂ« pĂ«rgjegjĂ«s tĂ« barabartĂ« KosovĂ«n me SerbinĂ«, Kryeministrin Albin Kurti me AleksandĂ«r Vuçiqin. Po kĂ«to fuqi perĂ«ndimore duke pasur interesa gjeopolitike nĂ« drejtim tĂ« RusisĂ«, dĂ«rgonin mesazhe qĂ« e pĂ«rkĂ«dhelnin SerbinĂ«, dhe tĂ« njĂ«jtat pĂ«rhapnin opinione qĂ« ishin edhe formĂ« e presionit publik, se kjo gjendje Ă«shtĂ« pasojĂ« e qĂ«ndrimeve tĂ« ngurta tĂ« Kryeministrit Albin Kurti.
đđđźđłđđ đ©đšđ„đąđđąđ€đ çđđš đĄđđ«Ă« đđźđĄđđ đĂ« đŁđđ§Ă« đ«đđđ„đ
Duke shfrytĂ«zuar kĂ«tĂ« atmosferĂ« tĂ« âpresionit diplomatikâ si moment tĂ« pĂ«rshtatshĂ«m, disa zyrtarĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« partive opozitare, analistĂ« dhe opinionist e kanĂ« akuzuar nĂ« korĂ« dhe nĂ« vazhdimĂ«si QeverinĂ« Kurti; âSe e ka izoluar KosovĂ«n dhe pĂ«r pasojĂ« nuk kemi njohje tĂ« reja tĂ« shtetit tĂ« pavarur tĂ« KosovĂ«sâ, âDo tĂ« na bllokohen ndihma financiare nga BE dhe SHBAâ, âE ka izoluar KosovĂ«n nga botaâ, âDo tĂ« bllokohet procesi i integrimeve.â, dhe shumĂ« parashikime tjera tĂ« errĂ«ta. NĂ« kuadĂ«r tĂ« sistemit demokratik shumĂ« partiak, Ă«shtĂ« e kuptueshme dhe logjike, qĂ« opozita gjatĂ« kohĂ«s sa nuk Ă«shtĂ« nĂ« pushtet tĂ« gjejĂ« kauza politike, me tĂ« cilat e tĂ«rheq vĂ«mendjen e elektoratit pĂ«r tĂ« rritur besimin pĂ«r zgjedhjet e ardhshme. Por pĂ«r tâu bĂ«rĂ« njĂ« çështje kauzĂ« politike duhet tĂ« plotĂ«soj disa kritere, nuk mundet tĂ« bĂ«hen kauza politike reale edhe çështjet qĂ« janĂ« tĂ« nĂ«n kuptueshme, qĂ« janĂ« rutinĂ« dhe qĂ« janĂ« pjesĂ« e rrethanave objektive, larg ndikimit tĂ« fushĂ«veprimit tĂ« mobilizimit tĂ« faktorit njeri, ose edhe tĂ« institucioneve shtetĂ«rore.
đđŁđšđĄđŁđ đ đđšđŹđšđŻĂ«đŹ đ§đ đ đŹđĄđđđđ đđŁđđ«đ
Një shtet ekzistues e njeh një shtet të posa themeluar mbi bazën e shumë faktorëve. Në kohën bashkëkohore kur bota është e ndarë në sfera globale të dominimit, varet se në cilin kamp gjeopolitik gjendet shteti (X), çfarë vlera shoqërore e qeverisëse i ka deklaruar si përcaktime kombëtare. Përcaktuese është identifikimi i interesave shtetërorë të politikës së jashtme, se sa ato anojnë kah raportet e mundshme të bashkëpunimit me shtetin e ri, në rastin konkret me shtetin e Kosovës. Një shtet nuk e njeh një shtet tjetër (Kosovën) për hatër të ndonjë personaliteti ndërmjetësues, as për shkak të lutjeve të përzemërta dhe këmbëngulëse të diplomacisë kosovare. Një shtet e njeh Kosovën vetëm atëherë, kur njohja i përputhet në planin global dhe vetanak, me strategjinë dhe aleancat që ka ndërtuar, me vlerat e proklamuara të shtetit, dhe në fund fare kur kjo njohje, as indirekt nuk i cenon interesat e tij. Nga 195 shtete anëtare të OKB-së sa ka bota sot, prej tyre 120 shtete, që janë më shumë se gjysma e shteteve të globit, e kanë njohur pavarësinë e Kosovës. Për të krijuar idenë e ecurive të njohjeve në kohë, në tabelën në vijim është paraqitur numri i njohjeve sipas viteve. Sipas të dhënave të veb faqes së MPJ, duke bërë grupimin e numrit të njohjeve të pavarësisë së Kosovës sipas viteve rezulton: 2008 = 53; 2009 = 11; 2010 = 8; 2011 = 12; 2012 = 12; 2013 = 8; 2014 = 4; 2015 = 3; 2016 = 2; 2017 = 2; 2018 = 1; 2021 = 1; 2025 = 3. /Marrë nga veb faqja e Ministrisë së punëve të jashtme: https://mfa-ks.net/lista-e-njohjeve/.
Nga tabela e më sipërme kuptohet se në vitin e parë janë bërë mbi 50 njohje, pastaj në katër vitet vijuese kemi ende njohje me numra dyshifrorë. Në vitet pasuese fillon rënia 3, 2, 1, asnjë, përsëri tre me 2025. Sigurisht se kjo rënie e njohjeve e ka shpjegimin e shkaqeve dhe të faktorëve që kanë ndikuar.
đđŹđ đĄđđłđąđđšđŁđ§Ă« đŹđĄđđđđ đ đŠđđđđźđ«đ đĂ« đ§đŁđšđĄđąđ§ đđšđŹđšđŻĂ«đ§?
Shumica e shteteve që nuk e kanë njohur deri më sot pavarësinë e Kosovës, hezitojnë për këto arsye: 1). Kanë probleme të pa zgjidhura të çështjeve nacionale në shtet e veta, përballen me përpjekjet dhe tendencat për pavarësi të etniteteve kombëtare që kanë brenda shtetit. 2). Nuk janë në sferën e vlerave euroatlantike ku bënë pjesë Kosova, por në anën e kundërt të hemisferës politike që kryesohet nga Rusia e Kina, e ku bënë pjesë edhe Serbia. 3). Shtetet që nuk kanë ndonjë interes shtetëror të ngutshëm për njohje. Te grupimi i fundit edhe mund të sigurohet edhe ndonjë njohje e re. Nga sa u tha më lartë del konkluzioni logjik, se çështja e njohjeve të reja nuk mund të bëhet kauzë politike e opozitës kundër Qeverisë Kurti. Kjo disi do të kishte pasur bazë, sikur në botë të shtohej numri i shteteve ekzistuese me një ritëm prej 20 shteteve të reja, atëherë kjo çështje do të mund të bëhej kauzë politike. Por kjo dukuri nuk po ndodhë, prandaj çështja e njohjeve nuk mund të barazohet me fushatën stinore të korrje shirjeve, që rendimentet të varen krejtësisht nga angazhimi maksimal i faktorit njeri. Këtu ndryshon puna sepse, ka ndërthurje të interesave të mëdha të marrëdhënieve ndërkombëtare në përgjithësi, dhe raporteve mes shteteve veç e veç. Nuk ka dyshim se në planin ndërkombëtarë edhe në këtë fushë, diplomacia dhe Qeveria e Kosovës, janë aktive me kapacitet e veta bashkë me angazhimet e shteteve aleate. Sado që përsëritet në mënyrë histerike fakti i rënies së njohjeve, nuk është argument politik e as tregues për të matur suksesin e Qeverisë Kurti, e as të atyre që do vijnë më pas. Prandaj qasja diletante nuk guxon të shitet për politikë të madhe, sepse në luftën politike ka efekte negativ për vet autorët e saj.
đđŁđđšđ©đšđ„đąđđąđ€đ đđĄđ đ§đŁđšđĄđŁđđ đ đ«đđŁđ
Edhe pas rĂ«nies sĂ« sistemit bipolar tĂ« sigurisĂ«, bota edhe sot Ă«shtĂ« e ndarĂ« nĂ« dy hemisfera, nĂ« dy grupime, jo me pĂ«rcaktime tĂ« qarta si dikur pĂ«rmes dy blloqeve ushtarake. NjĂ«ri grupim ndjek vlerat euro atlantike me SHBA-tĂ« si superfuqi nĂ« krye, dhe grupimi tjetĂ«r i botĂ«s qĂ« ka nĂ« krye RusinĂ« dhe KinĂ«n, tĂ« pasuar nga vendet qĂ« kanĂ« sisteme autokratike tĂ« qeverisjes. Globi Ă«shtĂ« zvogĂ«luar pĂ«r shkak tĂ« komunikimit tĂ« teknologjisĂ« informative, internetit dhe rritjes sĂ« shpejtĂ«sisĂ« sĂ« transportit, prandaj nga vetĂ« pĂ«rcaktimi i ekzistencĂ«s sĂ« shteteve me sistemet e tyre qeverisĂ«se, nĂ« fushĂ«n e marrĂ«dhĂ«nieve ndĂ«rkombĂ«tare nuk mund tĂ« qĂ«ndrojnĂ« neutrale edhe kur deklarohen si tĂ« tilla. PavarĂ«sisht prej kĂ«tyre raporteve ndĂ«rshtetĂ«rore nĂ« nivel global, nuk ka dyshim se njohjet pĂ«r KosovĂ«n janĂ« tĂ« dobishme. Prandaj parimisht deri kur tâa njohin tĂ« gjitha shtet e botĂ«s, duhet tĂ« punohet me shtete jo njohĂ«se, duke bashkĂ«renduar bashkĂ«punimin me vendet aleate e posaçërisht pĂ«rmes ShqipĂ«risĂ« dhe SHBA-ve. Por sipas tabelĂ«s qĂ« pamĂ« mĂ« lartĂ«, rritje tĂ« shpejtĂ« tĂ« numrit tĂ« njohjeve tĂ« reja nuk do tĂ« ketĂ« pĂ«r shkak tĂ« dy faktorĂ«ve, qĂ« kanĂ« ndikim te vendet qĂ« aktualisht nuk kanĂ« pĂ«rcaktime tĂ« qarta:
1). Derisa të ndryshohet formalisht Rezoluta 1244 e KS të OKB-së, që e njeh sovranitetin e dyfishtë mbi territorin e Kosovës; të popullit të Kosovës të vetëqeveriset dhe të drejtën e sovranitetit të Serbisë mbi Kosovën. Kjo gjendje mbjellë huti dhe pa vendosmëri të disa shtete, kur i shton kësaj edhe ndërhyrjen këmbëngulëse të Serbisë, ato ngurrojnë ta njohin Kosovën.
2). Derisa të mos ketë ndryshime rrënjësore në politikën e jashtme të Serbisë, si pasojë e demokratizimit të brendshëm, kur qeveritë e ardhshme do të kenë qasje realiste, për ndryshimet historike që kanë ndodhur në raportet mes Serbisë dhe Kosovës, duke e njohur pavarësinë e Kosovës, si realitet i pa kthyeshëm.
Logjikisht edhe nuk pritet të ndodhin së shpejti këto dy ndryshime, prandaj ka ardhur deri te rënia e njohjeve, nuk po themi deri te shterimi sepse mund të gjendet edhe ndonjë shtet që do e njeh pavarësinë e Kosovës, prandaj duhet të punohet edhe më tej për njohje të reja. Kjo duhet të jetë detyrë permanente e Qeverisë dhe sidomos e MPJ, por nuk und të shtyhet si prioritet i lartë.
đ đšđ«đđąđŠđą đą đŹđĄđđđđąđ đ«đ«đąđĂ« đŹđźđđŁđđ€đđąđŻđąđđđđąđ§ đ§đĂ«đ«đ€đšđŠđĂ«đđđ«Ă«
Prandaj pĂ«r kundĂ«r rĂ«nies sĂ« numrit tĂ« njohjeve nga shtete tĂ« reja tĂ« botĂ«s, Qeveria e KosovĂ«s duhet tĂ« pĂ«rqendrohet nĂ« forcimin e integritetit dhe sovranitetit tĂ« shtetit, nĂ« forcimin e fuqisĂ« mbrojtĂ«se, nĂ« forcimin dhe profesionalizimin e strukturave tĂ« sigurisĂ«. Ky forcim gjithmonĂ« duhet tĂ« bĂ«het nĂ« bashkĂ«punim tĂ« ngushtĂ« me aleatĂ«t, por me vendosmĂ«ri tĂ« madhe vetanake, duke shfrytĂ«zuar rrethanat dhe mundĂ«sitĂ« deri nĂ« maksimum. Rritja e fuqisĂ« sĂ« shtetit Ă«shtĂ« garancia pĂ«r ekzistencĂ«n e tij dhe faktori kryesor qĂ« imponon respektin e shteteve tjera karshi vendit tonĂ«. NĂ« marrĂ«dhĂ«niet ndĂ«rkombĂ«tare dhe politikĂ«n botĂ«rore fuqia e shtetit definohet si komponentĂ« shumĂ« komplekse: âFuqia: mjet me tĂ« cilin njĂ« shtet ose aktor tjetĂ«r ushtron ose mund tĂ« ushtrojĂ« ndikim ose shtrĂ«ngim aktual ose influencĂ« potenciale ose shtrĂ«ngim ndaj shteteve e tjera ose aktorĂ«ve jo shtetĂ«ror, pĂ«r shkak tĂ« aftĂ«sive politike, gjeografike, ekonomike dhe financiare, teknologjike, ushtarake, sociale, kulturore ose aftĂ«sive tĂ« tjera qĂ« zotĂ«ronâ. /Paul R. Viotti & mark V. Kauppi. 2013. International relations â Vorld politics. Fifth edition. Pearson. F. 200./
Krahasuar me qeveritĂ« paraprake, Qeveria Kurti ka bĂ«rĂ« ndryshimin e madh nĂ« fushĂ«n e forcimit tĂ« shtetit. Ka forcuar integritetin dhe sovranitetin e shtetit duke shtrirĂ« administrimin e QeverisĂ« sĂ« KosovĂ«s nĂ« MitrovicĂ«n e veriut dhe tĂ«rĂ« Veriun e KosovĂ«s. Duke eliminuar strukturat paralele tĂ« shtetit tĂ« SerbisĂ« dhe duke i zĂ«vendĂ«suar ato me struktura shtetĂ«rore e publike tĂ« shtetit tĂ« KosovĂ«s. DĂ«shmia mĂ« e fortĂ« e funksionimit tĂ« integritetit dhe sovranitetit tĂ« shtetit tĂ« KosovĂ«s edhe nĂ« Veri tĂ« saj, ishte pĂ«rballja e armatosur me 24 shtator 2023 nĂ« fshatin BanjskĂ« tĂ« Leposaviqit, kurĂ« u bĂ« neutralizimi i suksesshĂ«m i sulmit paramilitar nga i ashtuquajtur âGrupi kriminal i Radojçiqitâ qĂ« ishte futur nga Serbia, duke lĂ«nĂ« paramilitar tĂ« vrarĂ« e tĂ« plagosur. Tregues tĂ« fuqisĂ« sĂ« shtetit pĂ«rveç mbrojtjes, sigurisĂ«, integritetit e sovranitetit tĂ« shtetit, janĂ« edhe zhvillimi dhe forcimi i ekonomisĂ«. QeveritĂ« e KosovĂ«s kanĂ« pĂ«r tĂ« realizuar edhe shumĂ« detyra tĂ« brendshme tĂ« funksionimit tĂ« sistemit tĂ« qeverisjes si; ruajtjen e vlerave demokratike euro atlantike, rritjen e mirĂ«qenies sĂ« qytetarĂ«ve, sigurinĂ« sociale, ruajtjen e substancĂ«s biologjike tĂ« popullatĂ«s, nĂ« rastin konkret tĂ« fuqisĂ« punĂ«tore, duke siguruar perspektivĂ« jetĂ«sore pĂ«r gjeneratat e reja, atyre qĂ« u mbetet e ardhmja e shtetit dhe kombit. KĂ«to nuk mund tĂ« jenĂ« objektiva tĂ« njĂ« mandati qeveritar, por objektiva nĂ« vazhdimĂ«si tĂ« shtetit tĂ« KosovĂ«s.
đđłđšđ„đąđŠđą đą đŻđđ§đđąđ đ§đ đ đđ đđĄđ đ©đ«đšđđđŹđđ đąđ§đđđ đ«đźđđŹđ
ShumĂ« çështje qĂ« lidhen me njohjet dhe anĂ«tarĂ«simin e KosovĂ«s nĂ« BE, NATO dhe OKB, nuk janĂ« çështje qĂ« varen krejtĂ«sisht nga Kosova, nga mos plotĂ«simi i kushteve si shtet pĂ«r tĂ« qenĂ« anĂ«tarĂ« nĂ« kĂ«to organizata, sepse tĂ« gjitha janĂ« kritere politike, nuk janĂ« kritere si kategoritĂ« nĂ« boks, qĂ« duhet tĂ« plotĂ«sohen me rritjen e peshĂ«s. Statutet dhe procedurat vendimmarrĂ«se tĂ« kĂ«tyre organizatave tĂ« cilat janĂ« themeluar dhe formĂ«suar nĂ« epokĂ«n e âDimrit tĂ« madhâ tĂ« pas LDB, edhe kur kanĂ« vullnet dhe qĂ«ndrime pro KosovĂ«s, nuk mund tĂ« marrin vendime pro, sepse i kanĂ« lidhĂ« kĂ«mbĂ«t e veta me procedura vendimmarrĂ«se shumĂ« tĂ« ndĂ«rlikuara. NĂ« kĂ«to organizata vendimmarrja bĂ«het me pajtueshmĂ«ri tĂ« plotĂ«, sepse vendimi pro nuk mund tĂ« kalon edhe atĂ«herĂ« kur vetĂ«m njĂ« shtet Ă«shtĂ« kundĂ«r. FatkeqĂ«sisht nĂ« mesin e shteteve anĂ«tare, gjithmonĂ« ka mĂ« shumĂ« se njĂ« shtet, qĂ« Ă«shtĂ« kundĂ«r perspektivĂ«s integruese tĂ« KosovĂ«s. Rasti mĂ« konkret Ă«shtĂ« nĂ« BE, ku katĂ«r shtete anĂ«tare (Greqia, Spanja, Rumania, Sllovakia dhe Qipro) janĂ« mos njohĂ«se tĂ« KosovĂ«s. Deri mĂ« sot as insistimi i SHBA-ve as kĂ«shillat e BE-sĂ« pĂ«r 17 vjet nuk po munden tâua ndryshojnĂ« qĂ«ndrimet.
AtĂ«herĂ« cili Ă«shtĂ« qĂ«llimi i presionit, qĂ« i bĂ«het KosovĂ«s nĂ« emĂ«r tĂ« integrimeve, pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« lĂ«shime ndaj SerbisĂ«?! Mbi cilat parime dhe kritere kushtĂ«zohen donacionet financiare, me rregullimin e raporteve me SerbinĂ«, duke barazuar gabimisht dhe padrejtĂ«sisht kriminelin me viktimĂ«n. AtĂ«herĂ«, kush po e bĂ«nĂ« bllokadĂ«n e integrimeve tĂ« KosovĂ«s nĂ« BE? Qeveria e KosovĂ«s me qĂ«ndrimet e saj tĂ« ângurta dhe arroganteâ, apo bllokada Ă«shtĂ« brenda vetĂ« BE-sĂ«, me shtetet anĂ«tare tĂ« saj, qĂ« janĂ« mos njohĂ«se tĂ« pavarĂ«sisĂ« sĂ« KosovĂ«s? Pastaj cila qenka kundĂ«rvlera pĂ«r KosovĂ«n, qĂ« po e kaluaka rĂ«ndĂ«sinĂ« e integritetit tĂ« saj shtetĂ«rorĂ«, vetĂ«m pĂ«r anĂ«tarĂ«sim formal nĂ« BE?! Aq mĂ« tepĂ«r kur dihet fakti se pa njohjen e kĂ«tyre 5 shteteve, integrimi i KosovĂ«s Ă«shtĂ« utopik, pĂ«r kundĂ«r aspiratave tĂ« popullit tonĂ« pĂ«r tĂ« qenĂ« pjesĂ« e BE-sĂ« dhe pĂ«rpjekjeve tĂ« qeverive tĂ« KosovĂ«s, pĂ«r tĂ« plotĂ«suar kritere shtesĂ« dhe tĂ« pa drejta. KĂ«to procedura tĂ« vendimmarrjes, nuk i duron mĂ« funksionimi i kĂ«tyre organizatave nĂ« pĂ«rballje me sfidat e shekullit XXI. Kosova as nuk mundet dhe as nuk e ka pĂ«r detyrĂ« ndryshimin e procedurave tĂ« vendimmarrjes nĂ« kĂ«to organizata, por as nuk duhet tĂ« bie pre e ngutjes pĂ«r anĂ«tarĂ«sim me kushte vetĂ« lĂ«nduese (tĂ« dĂ«mshme), me arsyetimin formal, se tĂ« gjitha shtetet humbin nga sovraniteti i tyre dhe e shkrijnĂ« njĂ« pjesĂ« tĂ« tij nĂ« organizatĂ«n integruese. ĂshtĂ« konkluzion logjikĂ« se çjerrja dhe vajtimi pĂ«r izolim tĂ« KosovĂ«s, se gjoja po na rrezikohet perspektiva evropiane, i bie tĂ« jetĂ« kauzĂ« e shpikur politike, propagandĂ« e planifikuar, pĂ«rgatitje e popullit tĂ« KosovĂ«s tĂ« pranojĂ« çfarĂ«do lĂ«shime, qĂ« imponohen nga jashtĂ« nĂ« dĂ«m tĂ« integritetit dhe sovranitetit.
đđŁđšđĄđŁđ đ đđ«đđ§đđŹđĄđŠđ đ đŹđĄđđđđąđ đĂ« đđšđŹđšđŻĂ«đŹ
ĂshtĂ« e pa diskutueshme se njohjet ndĂ«rkombĂ«tare janĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r KosovĂ«n, por me nivelin aktual qĂ« ka arritur konsolidimi i funksionimit tĂ« shtetit, si dhe nĂ« raport me rrethanat dhe sfidat qĂ« po kalon Kosova, njohja edhe mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ«: njohja dhe pranimi i shtetit nga vetĂ« qytetarĂ«t e KosovĂ«s. PĂ«r shkak tĂ« kohĂ«s sĂ« gjatĂ« qĂ« shqiptarĂ«t kanĂ« jetuar nĂ« robĂ«ri, ku aparati shtetĂ«ror ka qenĂ« armiqĂ«sor, ata pĂ«r mbijetesĂ« nĂ« ndĂ«r dijen e tyre kanĂ« shtresuar mekanizma mbrojtĂ«s dhe refuzues. Po ashtu 10 vitet e kaluara nĂ«n administrimin e UNMIK-ut, kanĂ« lĂ«nĂ« pasoja nĂ« definimin, kuptimin dhe perceptimin e shtetit, i cili edhe nĂ« ditĂ«t e sotme Ă«shtĂ« njĂ« perceptim i vakĂ«t. Qytetari ende nuk e ka pranuar ekzistencĂ«n e shtetit nĂ« ndĂ«r dijen e tij, nĂ« qenien e tij, sepse ende nuk e ka tĂ« qartĂ« instinktivisht, funksionin e shtetit tĂ« vet nĂ« kushte e lirisĂ«. Njohja e brendshme e shtetit tĂ« KosovĂ«s do tĂ« behĂ«t nĂ« atĂ« moment, kur qytetarĂ«t e saj nĂ« bisedat publike dhe private, nuk do tĂ« pĂ«rdorin fjalĂ«n âinstitucionetâ nĂ« shumĂ«s por fjalĂ«n âshtetâ. Shembulli mĂ« i mirĂ« Ă«shtĂ« deklarimi i qytetarĂ«ve pĂ«r media pĂ«r problemet e tyre, ku tregohet relacioni i tyre me shtetin, kur shprehen: âkjo çështje kĂ«rkon zgjidhje institucionaleâ, âkĂ«rkojmĂ« ndĂ«rhyrjen e institucioneve pĂ«r kĂ«tĂ« çështjeâ, âkĂ«rkojmĂ« ndihmĂ«n e institucioneve pĂ«r kĂ«tĂ« situatĂ«â. Qytetari qĂ« e ka pranuar nĂ« shpirt shtetin e KosovĂ«s dhe i gĂ«zohet ekzistencĂ« sĂ« tij, do tĂ« duhej tĂ« shprehet: âkĂ«tĂ« çështje duhet ta zgjidh shtetiâ, âkĂ«rkojmĂ« ndĂ«rhyrjen e shtetit pĂ«r kĂ«tĂ« çështjeâ, âkĂ«rkojmĂ« ndihmĂ«n e shtetit pĂ«r kĂ«tĂ« situatĂ«â. Ka dallim tĂ« madh nĂ« perceptimin dhe pĂ«rmbajtjen e kĂ«tyre dy koncepteve, sepse institucione janĂ« edhe komunat, kryqi i kuq, shkollat, xhamitĂ«, spitalet dhe entet e ndryshme.
đđĄđđđđą đŹđą đ§đŁĂ« đđđ đ đŠđđđĄđ
NjĂ« prej formave perfide me tĂ« cilĂ«n luftohet konsolidimi dhe forcimi i shtetit tĂ« KosovĂ«s, Ă«shtĂ« imponimi i konceptit pĂ«r shtetin si njĂ« OJQ e madhe. Kjo qasje shpĂ«rndahet gjithandej si vlerĂ«sim superlativ si; nivel i lartĂ« i demokracisĂ«, shembull i funksionimit tĂ« shtetit mĂ« demokratik, shembull unik âsui generisâ, me shkallĂ«n mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« tĂ« drejtave qytetare, sepse kĂ«shtu dhe vetĂ«m kĂ«shtu Kosova bĂ«het e pranueshme pĂ«r botĂ«n demokratike perĂ«ndimore. Kjo Ă«shtĂ« qasja qĂ« ofrohet me dashamirĂ«si, se si duhet tĂ« funksionojĂ« shteti i KosovĂ«s, dhe shkalla mĂ« e lartĂ« e demokracisĂ« Ă«shtĂ«, kur vendimmarrja e tij, sa mĂ« shumĂ« qĂ« varet nga qĂ«ndrimet dhe projeksionet e OJQ-ve. QĂ«llimisht luftohet perceptimi i shtetit si organizatĂ« hierarkike e fuqisĂ« sĂ« organizuar legale, qĂ« me ushtrinĂ«, me forcĂ«n e strukturave tĂ« sigurisĂ« dhe fuqinĂ« e ligjit imponon dhe garanton rendin, sigurinĂ« dhe mbrojtjen e vendit.
Tema e mirëqenies sociale, po ashtu është fushë ku shpërndahen ide dhe opinione të kamufluara anti shtet, që shprehen përmes opinioneve të formuluara si: pavarësisht që jemi shtet i ri, ne duhet të jetojmë me standardin e vendeve perëndimore. Sigurimi i këtij standardi dhe mirëqenia e lartë është detyrë e qeverisë. Sepse ne duhet të jetojmë të lirë dhe vetëm në rehati, pa asnjë shqetësim dhe pa qenë të sfiduar nga asnjë vështirësi. Nëse përballemi si qytetarë me ndonjë sfidë, atëherë OJQ-të dhe analistët sulmojnë shtetin, sulmojnë qeverinë për dobësi. Thirrja për shtet dhe jetë pa sfida, është thirrje dhe qëndrim anti shtet, është veprimtari që synon të ndajë qytetarin nga shteti.
Mbjellja e bindjes se në demokraci nuk duhet të bëjmë sakrifica për vendi dhe shtetin, se gjoja ky është qëndrim i tejkaluar, se është demode, është një qasje tjetër anti shtet. Në fakt kjo është qasja më e rrezikshme dhe më e sigurt për të dobësuar fuqinë e një shteti, është qasje kapitulluese para vështirësive. Në rastin e Kosovës ata që nuk janë me shtetin e Kosovës, por gërryejnë fuqinë e tij, është shumë lehtë të dihet se me këndë janë? Pa dyshim se janë me armikun kryesor të Kosovës, janë me Serbinë. Përkundrazi qytetarët duhet të mësohen dhe të përgatiten, për përballimin e sfidave në vazhdimësi sepse vetëm kështu funksionojnë dhe mbijetojnë shtetet.
đđ đŁđđđĄđŁđđ đ©đđ«đ„đđŠđđ§đđđ«đ đ§Ă« đđźđ§đ€đŹđąđšđ§ đĂ« đđšđ«đđąđŠđąđ đĂ« đŹđĄđđđđąđ
Me datën 20 nëntor 2025, Presidentja Vjosa Osmani shpalli zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare që do të mbahen me 28 dhjetor 2025, pasi që shtatë (7) muaj pas zgjedhjeve të shkurtit nuk u themelua qeveria e re. Në vazhdimësi të asaj që analizuam më lartë, zgjedhjet parlamentare janë mundësia dhe koha, kur partitë politike shpalosin programet ekonomike zhvillimore, politikat sociale dhe politikat e jashtme. Nuk ka dyshim se shtylla kryesore e shtetësisë është mbrojtja dhe siguria e vendit, dhe si e tillë ajo sprovon liderët dhe partitë jo vetëm gjatë qeverisjes, por edhe në fushata parazgjedhore. Prandaj është rasti kur qytetarët duhet të votojnë partitë politike dhe liderët që e kanë dëshmuar me vepra konkrete, se janë të vendosur të forcojnë shtetin. Këtë qasje më fuqishëm e ka dëshmuar qeveria e kryesuar nga Kryeministri Albin Kurti, i cili ka bërë ndryshimin e madh konkret: duke e shumëfishuar buxhetin për ushtrinë, infrastrukturën, teknikën, bazën logjistike dhe pajisjen e ushtrisë me armatime moderne të kohës. Ai është më meritori që e ka ngritur nivelin e mbrojtjes së Kosovës, duke i hedhur bazat e industrisë ushtarake në fushën e armatimit. Për herë të parë në historinë e saj Kosova do të prodhon armë dhe municione, do të prodhojë edhe dron luftarak, që janë arma e fundit e luftërave moderne. Nuk duhet harruar për asnjë moment, se mbrojtja dhe siguria e vendit, se shteti i fuqishëm me sovranitet dhe integritet të garantuar, është baza për zhvillime të më tejme në të gjitha fushat e jetës.
Duke qenĂ« se Kosova ka shpallur zgjedhjet parlamentare, nĂ« lidhje me temĂ«n qĂ« trajtuam, pĂ«r shtetin dhe sigurinĂ« e tij, çdo herĂ« Ă«shtĂ« me rendĂ«si se cilat forca politike, cilat vija (qasje) do tĂ« fitojnĂ« pushtetin, sidomos nĂ« kohĂ«t kur situata e sigurisĂ« Ă«shtĂ« e brishtĂ« dhe faktorĂ«t kĂ«rcĂ«nues jashtĂ« shtetĂ«rorĂ« janĂ« nĂ« rritje. Ka shumĂ« rĂ«ndĂ«si se cilat pĂ«rcaktime politike do tĂ« fitojnĂ«; do tĂ« fitojĂ« vija e butĂ« me opsionet liberale integruese, e gatshme pĂ«r shkĂ«mbim territoresh dhe tĂ« ofrojĂ« tavolinĂ« suedeze pĂ«r apetitet e SerbisĂ«, apo do tĂ« fitojĂ« vija sovraniste e pĂ«rkushtuar nĂ« ruajtjen e integritet tĂ« vendit, pĂ«rmes rritjes sĂ« fuqisĂ« sĂ« shtetit. Nga poezia âLaokontiâ e shkrimtarit tonĂ« tĂ« madh Ismail Kadare mĂ«sojmĂ« se: sipas mitologjisĂ«, nĂ« debatin e brendshĂ«m trojanĂ«t u ndanĂ« nĂ« dy kampe, pro dhe kundĂ«r kalit qĂ« ofrohej si dhuratĂ« nga grekĂ«t, dhe Troja ra vetĂ«m atĂ«herĂ« kur fitoi vija e butĂ« mbi tĂ« fortĂ«n.
