Samiti i Trump në Shenzhen me Putinin dhe Xi Jinping të Kinës ishte shqetësuesisht i ngrohtë. Kredia : Getty Images/Win McNamee
Samiti teatral i Trump me Xi dhe Putin tregoi se të gjithë janë në të njëjtën lojë, por duke luajtur me rregulla të ndryshme.
Nga Dr. Janet Daley [The Telegraph]
21 nëntor 2026
Duket se ka disa mosmarrëveshje në lidhje me samitin e Shenzhenit . A ishte ky një lançim historik i një rendi të ri ndërkombëtar, apo thjesht një foto e sikletshme? Kishte një vëzhgim universal – se dukej se ai e promovonte kriminelin e luftës Vladimir Putin në statusin e udhëheqësit botëror – gjë që dukej se ishte thelbësore.
Por vëmendja e jashtëzakonshme që iu kushtua detajeve se kush qëndronte pranë kujt dhe kush ulej ku në tavolinë e zbuloi këtë. Ky ishte një trillim teatral që në fakt nuk ndryshoi asgjë.
Aq i shkëputur nga realiteti ishte ky takim i të ashtuquajturve të barabartë që aspironin të dominonin të ardhmen, saqë analiza mund të mos ketë një të vërtetë të dukshme. Ka pasur një tërmet të vërtetë në politikën globale që ka ndryshuar gjithçka: jo vetëm ekuilibrin e fuqisë midis kombeve, por edhe kriteret me të cilat matet kjo fuqi.
Arsyeja pse këta krerë shtetesh – të vendosur në mënyrë ceremoniale në distanca të caktuara nga
njëri-tjetri – thanë vetëm fjalë banale dhe shmangie është se nuk kishte ndonjë ndryshim titanik filozofik midis tyre. Ata mund të kenë qenë atje për të demonstruar se tani ishin hegjemonët e padiskutueshëm globalë, se mund ta ndanin botën në sfera ndikimi sipas interesave të tyre. Por ata mund ta bënin këtë vetëm sepse kjo nuk është më një mosmarrëveshje ideologjike: nuk ka një garë të madhe idesh në të cilën çdo komb i madh duhet të zgjedhë një anë.
Pra, nuk kishte asnjë shenjë konflikti idealesh apo sistemesh. Donald Trump duket se nuk ka shprehur asnjë rezervë në lidhje me udhëheqësit autokratë me të cilët po arrinte një “marrëveshje” kaq të vakët. Në fakt, ai e bëri të qartë se ata ishin miqtë e tij dhe se po takoheshin si të barabartë moralë. Ose, të paktën, se ndryshimet midis qasjeve të tyre ndaj qeverisjes nuk kishin ndonjë pasojë serioze në këtë epokë të re të ndërmjetësimit ndërkombëtar të pushtetit.

Shtrëngimi i ngrohtë i duarve i Trump me Putinin shkaktoi trazira.
Kjo dukej veçanërisht e çuditshme duke pasur parasysh se gruaja e tij supozohej se kishte ndërhyrë për të shpëtuar fëmijët ukrainas që ishin rrëmbyer nga agjentët e Putinit. Anashkalimi i këtij fakti mund të pranohet thjesht si lloji i relativizmit moral që diplomacia ndonjëherë kërkon, por dashuria e hapur dhe e qartë me të cilën Trump e trajtoi Putinin me siguri shkoi përtej asaj që ishte e justifikueshme.
Është shumë e rëndësishme të kuptohet se ajo që ndodhi në këtë shfaqje të inskenuar të respektit të ndërsjellë midis udhëheqësit të botës së lirë dhe miqve të tij diktatorë nuk ishte vetëm një masë e ndjeshmërisë së Trumpit. Kushtet që e bënë të mundur janë më të thella sesa dobësia e një presidenti amerikan. Ajo që po ndodh është një ndryshim shumë serioz. Të gjithë në këtë pamje janë tani në të njëjtën lojë: të gjithë po luajnë për dominimin kapitalist botëror, por po luajnë sipas rregullave të ndryshme.
Kina, siç e kam theksuar më parë, nuk është një vend komunist në asnjë kuptim që Marksi do ta kishte njohur. Është një lojtar në tregun global dhe po angazhohet në atë garë me gjithë efikasitetin e pamëshirshëm që mund të përdorë një diktaturë. Përdorimi i punës skllavëruese, shpërfillja e të drejtave të pronësisë fizike ose intelektuale dhe përbuzja e saj për atë që Perëndimi e konsideron si liri të shenjtë individuale i japin asaj avantazhe të tmerrshme.
Lajkat e shfrenuara që Xi Jinping i bën presidentit amerikan, ekonomia e të cilit ende (por për sa kohë?) e lë Kinën në vendin e dytë, vijnë nga një vetëbesim i lartë. Ngritja e Putinit në një nivel të respektueshëm diplomatik ishte një shfaqje e hapur e guximit arrogant nga një njeri që është i bindur se së shpejti do të ketë monopolin e asaj që i nevojitet botës dhe më pas do të jetë në gjendje të diktojë kushtet. Për më tepër, ky rreshtim i ri i hedh aleancat e mëparshme – qofshin ato reale apo sentimentale – në një perspektivë të re.
Është pothuajse e sigurt se çdo gatishmëri që ekziston në Britani për të rishqyrtuar qëndrimin e saj ndaj BE-së buron nga mosbesimi (dhe mospëlqimi) për marrëdhënien tradicionale “speciale” me Shtetet e Bashkuara të Trumpit. Kush dëshiron të jetë në partneritet me një njeri që e përshëndet Putinin si një mik personal? Pavarësisht çdo neverie etike, çfarë thotë kjo për gjykimin politik të aleatit tuaj më të rëndësishëm?
Papritmas, evropianët duken të jenë të rriturit në dhomë. Koalicioni i të Vullnetshmëve , i cili dikur konsiderohej si një gjest i turpshëm dhe i kotë i bërë në interes të mirësjelljes, tani ka marrë përsipër furnizimin ushtarak për Ukrainën, pasi ajo u braktis nga një President i mërzitur Trump. E gjithë ajo retorikë rreth mësimeve të nxjerra nga përvoja e luftërave të shekullit të 20-të rezulton të ketë thelb në fund të fundit.

Volodymyr Zelensky organizon një takim në Berlin me Andy Burnham, Friedrich Merz, Emmanuel Macron, Jared Kushner dhe Steve Witkoff.
Mësimi që duket se nuk është mësuar ende është ai që duhet nxjerrë nga Shenzheni. Krahasimi i takimit me marrëveshjen e Jaltës të vitit 1945 mund të kishte kuptim nëse do të ishte parë si një përpjekje për të imponuar një zgjidhje territoriale pas Luftës së Ftohtë. Në fakt, ajo që kishin në mendje Xi, dhe ndoshta Trump, ishte të detyronin të pranonin se të gjithë po konkurrojmë në treg tani, cilado qofshin sistemet tona politike: kjo do të jetë një luftë e ashpër dhe e pamëshirshme, por le të përpiqemi të jemi të qytetëruar kur të mundemi.
Këtu mund të hyjë në lojë përvoja e Evropës demokratike.
Shënim: Po flas këtu për Evropën, jo për Bashkimin Evropian , i cili është institucionalisht jodemokratik. Pas një shekulli të tmerrshëm vrasjesh masive dhe përçarjesh, kombet e saj u shfaqën, me shpejtësi dhe forma të ndryshme, si shoqëri të lira me ekonomi tregu funksionale.
Ky kombinim i liberalizmit politik dhe ekonomik është, siç rezulton, ajo që do të zgjidhte shumica dërrmuese e popullsisë së botës. Aq i dëshirueshëm është si model i organizimit shoqëror saqë turma njerëzish po rrezikojnë jetën e tyre për ta arritur atë. Nuk ka turma të ngjashme që kërkojnë me ngulm hyrjen në Kinën e Xi-së apo Rusinë e Putinit.
Evropa (jo BE-ja) dhe Shtetet e Bashkuara, kur të dalin nga devijimi i Trump-it, do të duhet të tregojnë historinë e tyre se si duhet të jetojnë njerëzit dhe si duhet të qeverisen shtetet. Kjo është ajo që kaloi pjesën më të madhe të shekullit të 20-të duke e mësuar në mënyrën më të dhimbshme të mundshme. Fatkeqësisht, pasi e gjeti formulën, ajo besoi se të vërtetat e saj do të ishin, siç e thanë Themeluesit Amerikanë, “të vetëkuptueshme”. Në vend të kësaj, Kina e Xi-së i jep popullsisë së saj kapitalizëm të pamëshirshëm pa llogaridhënie demokratike, dhe Rusia ofron një ekonomi në dështim të frymëzuar nga fantazia mesjetare. [Përktheu: Dan GASHI]

Shënim për autoren:
Janet Daley
Lindur: 21 mars 1944, Boston, Massachusetts, SHBA.
Vendbanimi: Britani e Madhe, që nga viti 1965.
Profil publik: Kolumniste e The Daily Telegraph dhe The Sunday Telegraph.Filozofi, kritikë arti, filozofi e dizajnit dhe mendim politik
Janet Daley është e lindur në Amerikë, si dhe një kolumniste dhe shkrimtare kryesore me përvojë të gjatë për The Telegraph. Pasi u zhvendos në Britani në vitin 1965, ajo kaloi dy dekada duke dhënë mësim filozofie në institucione, përfshirë Universitetin e Hapur dhe Kolegjin Mbretëror të Artit
