Mbështetësit e së djathtës ekstreme izraelite kanë rrënjë të thella dhe të hershme në administratën amerikane. Dy dokumente kyçe e dëshmojnë këtë, shkruan redaktori për çështje ndërkombëtare,
E diel, 21 qershor 2026
Nga Sam Kiley [The Independent]
Donald Trump dhe zëvendësi i tij, JD Vance, kanë shprehur hapur pakënaqësinë e tyre ndaj vazhdimit të luftës së Izraelit në Liban, e cila mund të pengojë shpresën e vetme të presidentit amerikan për t’u tërhequr nga lufta me Iranin, konflikt që ai e nisi së bashku me Benjamin Netanyahun.
Megjithatë, kritika e Vance ndaj anëtarëve të së djathtës ekstreme në kabinetin izraelit – kur tha se: “Ju jeni një vend me nëntë milionë banorë. Nuk mund t’i zgjidhni të gjitha problemet tuaja të sigurisë kombëtare vetëm duke vrarë” – nuk do të thotë se Izraeli do të humbasë rolin e partnerit dominues në marrëdhëniet me SHBA-në.
Gjurmët e ndikimit të së djathtës fetare izraelite në formësimin e politikës amerikane nuk gjenden në teori konspirative, por në dy dokumente të njohura gjerësisht, të cilat kanë ndikuar që SHBA-ja të përfshihet dy herë në luftëra në Lindjen e Mesme.
Njëri prej tyre, “A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm” (Një shkëputje e pastër: Një strategji e re për sigurimin e shtetit), u hartua zyrtarisht si dokument strategjik për Netanyahun gjatë mandatit të tij të parë si kryeministër.
I shkruar nga një grup amerikanësh të udhëhequr nga Richard Perle, ish-zëvendëssekretar i Mbrojtjes, dokumenti argumentonte se Izraeli duhej të merrte iniciativën strategjike dhe të zbatonte një “doktrinë të parandalimit paraprak”, duke dobësuar kërcënimin nga Siria përmes rrëzimit të Saddam Husseinit në Irak.
Perle shërbeu më vonë si kryetar dhe anëtar i Bordit Këshillimor për Politikën e Mbrojtjes gjatë administratës së George W. Bushit, para dhe pas pushtimit të Irakut nga koalicioni i udhëhequr nga SHBA-ja në vitin 2003. Në atë kohë, aleatët e Amerikës – veçanërisht Britania e Madhe – u përfshinë në luftë mbi bazën e informacioneve të rreme dhe të manipuluara.
Shumë prej këtyre pretendimeve pro-luftës u promovuan nga një tjetër autor i dokumentit “A Clean Break”, Doug Feith, i cili shërbeu si zëvendëssekretar i Mbrojtjes para dhe pas pushtimit të Irakut.
Edhe David Wurmser, i cili drejtoi strukturën kryesore të ngritur për të ndërtuar narrativën propagandistike në favor të luftës gjatë periudhës së nënpresidentit Dick Cheney, ishte autor i dokumentit të vitit 1996.
Sot, Wurmser është bashkautor i një dokumenti të ri që i paraqet Netanyahut një vizion afatgjatë të politikës së jashtme izraelite dhe që, sipas autorit, po ndiqet nga afër edhe nga SHBA-ja në vitin 2026.
Dokumenti titullohet “Israel 2048: A Blueprint for a Rising Asymmetric Geopolitical Power” (Izraeli 2048: Projekti për një fuqi gjeopolitike asimetrike në ngritje) dhe argumenton në favor të mbështetjes së një lufte për rrëzimin e regjimit iranian.
Në të propozohet që Izraeli të integrohet më ngushtë në infrastrukturat perëndimore të mbrojtjes dhe ofrohet një justifikim judeo-kristian për teorinë kontroverse sipas së cilës Evropa po përballet me një “zhdukje qytetërimore” për shkak të emigracionit mysliman – një ide që sipas autorit tashmë është bërë pjesë e strategjisë kombëtare amerikane.
Dokumenti nuk përmend numrin e madh të viktimave palestineze në Gaza si rezultat i bombardimeve izraelite pas masakrave të 7 tetorit në Izrael. Sipas autorit, të paktën 47 mijë gra dhe fëmijë janë vrarë në Gaza gjatë tre viteve të fundit.
“Ndryshe nga SHBA-ja, qëndrimi kritik i Evropës ndaj Izraelit do të rritet për shkak të kombinimit të emigracionit mysliman, vështirësive të integrimit, rënies demografike dhe humbjes së identitetit të krishterë të Evropës”, shkruajnë Wurmser dhe bashkautori i tij, Barak Seener.
“Së bashku, këto tendenca paraqesin një kërcënim serioz për të ardhmen e qytetërimit perëndimor, duke e shtyrë atë drejt rënies dhe potencialisht drejt kolapsit.”
Dokumenti i ri, i cili po qarkullon gjerësisht në Uashington, ofron mbështetje teologjike dhe intelektuale për nacionalistët e krishterë amerikanë, duke u mbështetur në interpretimet e Dhiatës së Vjetër (ose Torës). Ai u botua fillimisht nga Henry Jackson Society në Britani.
Sipas autorit, ekziston një vijë e drejtpërdrejtë ideologjike midis “A Clean Break” dhe “Israel 2048”. Të dy dokumentet, sipas tij, vendosin interesat amerikane në funksion të një interpretimi fetar dhe politik të interesave të Izraelit. Këto interesa të së djathtës ekstreme izraelite përputhen ngushtë me nacionalizmin e krishterë dhe besimet ungjillore të rrënjosura në Dhiatën e Vjetër.
Këto lëvizje të krishtera në SHBA përbëjnë një pjesë të rëndësishme të bazës më besnike elektorale të Donald Trumpit.
Dokumenti deklaron: “Izraeli ndodhet në një pikë historike kthese. Sionizmi 2.0 – i karakterizuar nga projeksioni rajonal i fuqisë, epërsia teknologjike dhe roli si spirancë qytetërimore e Perëndimit – paraqet mundësi historike.”
“Ndërsa Perëndimi përballet me rënie demografike, erozion kulturor dhe fragmentim të brendshëm, Izraeli po shndërrohet gjithnjë e më shumë si një aset strategjik dhe një spirancë shpirtërore.”
“Duke u mbështetur në trashëgiminë e tij qytetëruese hebraike, Izraeli mund të ripërtërijë misionin e tij kombëtar, të shndërrojë fuqinë në legjitimitet dhe ndikim dhe, deri në vitin 2048, të dalë jo vetëm si një shtet i qëndrueshëm, por si një shtyllë qendrore qytetëruese dhe gjeopolitike në një botë që po riorganizohet me shpejtësi.”
Megjithatë, ka shenja se ky vizion për Izraelin dhe vendin e tij në botë, sipas administratës Trump, mund të minohet nga vetë politikat ushtarake izraelite.
Ndërsa Trump po përpiqet me ngulm të ruajë armëpushimin me Iranin, ai po vihet në rrezik nga sulmet e vazhdueshme izraelite në Liban, ku Irani mbështet Hezbollahun.
JD Vance deklaroi javën e kaluar për New York Times: “Keni parë njerëz brenda sistemit të tyre – ministrat e ekstremit të djathtë Itamar Ben-Gvir dhe Bezalel Smotrich – të cilët e kanë sulmuar marrëveshjen.”
“Përgjigjja ime për ta do të ishte: Cili është saktësisht propozimi juaj? Ju jeni një vend me nëntë milionë banorë. Nuk mund t’i zgjidhni të gjitha problemet e sigurisë kombëtare duke vrarë.”
Por autori argumenton se pikërisht këtë qasje promovon dokumenti “Israel 2048”.
Në të thuhet: “Izraeli do të veprojë jashtë murit mbrojtës, duke adoptuar një strategji ‘parandalimi’, e cila më parë nuk ka qenë pjesë e doktrinës së sigurisë kombëtare.”
“Kjo nënkupton një strategji shumëdimensionale, që përfshin edhe operacione ushtarake të drejtpërdrejta.”
Sulmet amerikano-izraelite kundër Iranit nisën më 28 shkurt. Tani Amerika dëshiron që ato të ndalen. Regjimi iranian mbetet në pushtet dhe asnjë nga objektivat kryesore të luftës së SHBA-së nuk është arritur. Megjithatë, disa prej objektivave të Netanyahut janë realizuar. Ushtria iraniane është dobësuar, regjimi është tronditur, aleatët rajonalë të Teheranit janë dobësuar dhe zonat e tyre të ndikimit janë shkatërruar.
Izraeli tashmë kontrollon një pjesë të konsiderueshme të Libanit jugor, një “zonë sigurie” në Siri pranë Damaskut dhe rreth 58 për qind të Gazës.
Dokumenti “Israel 2048” thekson gjithashtu: “Rrënjët shpirtërore të SHBA-së dhe ringjallja fetare ndikojnë në identifikimin kulturor dhe strategjik të Amerikës me Izraelin. Kjo është veçanërisht e vërtetë për të krishterët ungjillorë, të cilët përbëjnë një pjesë të madhe të elektoratit amerikan.”
“Në SHBA, ungjillorët dhe nacionalistët e krishterë brenda Partisë Republikane do të vazhdojnë të ruajnë afërsinë e tyre me Izraelin.”
Prandaj, përfundon autori, do të ketë kritika ndaj Izraelit, por nuk do të ketë një “shkëputje të pastër” nga aleanca strategjike me të.
Shënim: Sam Kiley është Redaktor i Çështjeve Botërore në gazetën The Independent. Një gazetar, krijues dokumentarësh dhe prezantues i shumë çmimeve. Sam ka mbuluar konflikte për më shumë se 30 vjet – duke përfshirë Somalinë, Ruandën, Irakun, Afganistanin, Izraelin dhe territoret e pushtuara palestineze. Ai gjithashtu ka mbuluar gjerësisht pushtimin rus të Ukrainës. Ai ka bërë më shumë se 30 dokumentarë për organizata lajmesh në të gjithë Mbretërinë e Bashkuar dhe SHBA-në, dhe më parë ka punuar për CNN, Sky News dhe The Times.
