Nga Bedri HALIMI / Shkrimtar
Në politikë, shpesh nuk janë fjalët ato që tregojnë më së shumti për një lider, por aleancat që ai zgjedh të ndërtojë.
Historia politike shqiptare e tri dekadave të fundit ka prodhuar një paradoks interesant: sa më shumë është rritur retorika patriotike, aq më të ndërlikuara janë bërë partneritetet politike me faktorë që jo gjithmonë kanë qenë miq të aspiratave shqiptare.
Kjo krijon një pyetje të rëndësishme sociologjike: A mund të matet patriotizmi vetëm me fjalët që thuhen për kombin, apo duhet të matet edhe me pasojat konkrete që prodhojnë veprimet politike?
Në shoqëritë e vogla, sidomos ato që kanë kaluar luftëra, pushtime dhe diskriminime, kujtesa kolektive ka rëndësi të jashtëzakonshme. Popujt nuk harrojnë lehtë se kush ua ka mohuar të drejtat dhe kush ua ka mbështetur lirinë.
Por politika funksionon ndryshe.
Politikani shpesh mendon në terma pushteti, balancash dhe interesash momentale. Ai mund të krijojë aleanca që nga këndvështrimi i tij janë pragmatike, ndërsa nga këndvështrimi i opinionit publik duken kontradiktore.
Këtu lind konflikti ndërmjet moralit politik dhe pragmatizmit politik.
Një pjesë e opinionit publik e sheh politikën si vazhdim të idealeve kombëtare.
Politikani, ndërkaq, e sheh atë si art të menaxhimit të raporteve të forcës.
Kjo mospërputhje krijon zhgënjim.
Kur një lider ndërton identitetin e tij mbi mbrojtjen e interesit kombëtar, qytetarët presin që ky standard të vlejë në çdo rast dhe ndaj çdo partneri politik.
Nëse kritikohet një figurë për shkak të afërsisë me një kundërshtar historik të interesave shqiptare, atëherë e njëjta logjikë pritet të zbatohet edhe ndaj çdo afërsie tjetër me forca që cenojnë të drejtat e shqiptarëve në hapësira të ndryshme kombëtare.
Shoqëria e percepton menjëherë mungesën e këtij standardi.
Sociologët këtë e quajnë “krizë e konsistencës morale”.
Problemi nuk lind domosdoshmërisht nga aleanca.
Problemi lind kur një veprim që tek kundërshtari konsiderohet tradhti, tek vetja shpjegohet si strategji. Në atë moment qytetarët fillojnë të mos besojnë më te parimet, por vetëm te interesat.
Kështu politika humb autoritetin moral.
Një fenomen tjetër interesant është ai që mund të quhet “nacionalizëm selektiv”.
Kjo ndodh kur ndjeshmëria për padrejtësitë ndaj shqiptarëve shfaqet fuqishëm në një hapësirë, por dobësohet në një tjetër.
Nëse një padrejtësi ndaj shqiptarëve konsiderohet e papranueshme në një vend, atëherë e njëjta ndjeshmëri duhet të ekzistojë edhe ndaj shqiptarëve në një vend tjetër.
Kombi nuk ndahet sipas kufijve administrativë të ndjeshmërisë politike.
Ai nuk mund të ketë dy standarde morale.
Nëse të drejtat kombëtare janë vlerë, atëherë ato janë vlerë kudo.
Nëse diskriminimi është i papranueshëm, ai është i papranueshëm pavarësisht se kush e ushtron.
Pikërisht këtu qëndron thelbi i debatit.
Jo te emrat.
Jo te partitë.
Por te koherenca.
Shoqëritë demokratike falin gabimet politike shumë më lehtë sesa hipokrizinë politike.
Një lider mund të gabojë në strategji.
Mund të gabojë në vlerësime.
Mund të gabojë në aleanca.
Por kur qytetarët krijojnë bindjen se ekzistojnë dy standarde: një për kundërshtarin dhe një për veten, atëherë lind kriza e besimit.
Në planin psikologjik kjo krijon cinizëm kolektiv.
Qytetarët fillojnë të mos besojnë më te idealet që dëgjojnë.
Ata fillojnë të besojnë se çdo parim vlen vetëm derisa të vijë momenti i interesit politik.
Dhe kur një shoqëri arrin në këtë pikë, humbja më e madhe nuk është humbja e një zgjedhjeje.
Është humbja e besimit.
Historia na mëson se kombet nuk dobësohen vetëm nga kundërshtarët e tyre.
Ato dobësohen kur fillojnë të zbatojnë standarde të ndryshme për të njëjtat parime.
Sepse drejtësia që vlen vetëm për të tjerët nuk është drejtësi.
Patriotizmi që matet vetëm me fjalë nuk është patriotizëm.
Dhe koha gjithmonë e bën dallimin ndërmjet atyre që mbrojnë një parim dhe atyre që e përdorin atë.
