Shtetet e Bashkuara duhet të ndjekin një tërheqje, pavarësisht se sa shpenzon Evropa për mbrojtje.
Nga Luke Nicastro [Revista- The American Conservative]
7 korrik 2026
Javën e kaluar, Wall Street Journal raportoi se një plan i Sekretarit të Mbrojtjes Pete Hegseth për të njoftuar shkurtime të gjera të trupave në Evropë ishte bllokuar. Sipas WSJ-(Wall Street Journal)
SHBA-ja, planifikoi të thoshte [Hegseth], po përgatiste shkurtime shtesë të forcave të saj në Evropë që do të shkonin përtej vendosjes së anuluar të një brigade të blinduar në Poloni dhe tërheqjes së mëparshme të një brigade këmbësorie nga Rumania… Por propozimi i Hegseth u anulua pasi iu prezantua Marco Rubio-s – këshilltarit të sigurisë kombëtare të Presidentit Trump – dhe zyrtarëve të tjerë të lartë.
Për udhëheqësit evropianë të mbledhur tani në Ankara të Turqisë për samitin vjetor të NATO-s, ky duhet të ketë qenë një lajm i mirëpritur. Që nga nëntori i vitit 2024, kontinenti ka qenë në prag të një tërheqjeje amerikane. Lajkat dhe bindja e Trumpit është bërë një punë me kohë të plotë për Mark Rutte-n, sekretarin e përgjithshëm të NATO-s, i cili bëri bujë vitin e kaluar për shkak se e quajti presidentin tonë fjalë për fjalë “baba”.
Por servilizmi nuk është strategjia e vetme e evropianëve. Gjatë disa viteve të fundit, ata kanë bërë një përpjekje të vendosur për të përdorur riarmatim si një mjet për të na mbajtur atje. Ky ishte qëllimi i samitit të vitit të kaluar në Hagë, i cili kulmoi me një premtim për të përmbushur objektivat ambicioze të shpenzimeve të mbrojtjes të vendosura nga Uashingtoni: Deri në vitin 2035, çdo anëtar i NATO-s supozohet të shpenzojë 3.5 përqind të PBB-së së tij vjetore për “kërkesat thelbësore të mbrojtjes” dhe një 1.5 përqind shtesë për një sërë prioritetesh më të paqarta që lidhen me mbrojtjen.
Pjesa më e madhe e samitit të Ankarasë do t’i kushtohet demonstrimit të realitetit të këtij angazhimi, të cilin Rutte e ka karakterizuar si asgjë më pak se një “revolucion industrial mbrojtës” evropian. Miliarda dollarë në kontrata të reja pritet të shpallen dhe progresi drejt objektivit prej 5 përqind me siguri do të përgëzohet (sipas NATO-s, anëtarët jo-amerikanë rritën kolektivisht shpenzimet e mbrojtjes vitin e kaluar me rreth 90 miliardë dollarë ).
Sigurisht, në të gjitha këto ka një qëllim të brendshëm. Në kryeqytetet evropiane, riarmatimi po shitet si realizim i autonomisë strategjike, evropianizim i NATO-s dhe një përgatitje e kujdesshme për të ardhmen e sigurisë së kontinentit kundër Shteteve të Bashkuara gjithnjë e më kapriçioze dhe të çrregullta.
Megjithatë, në të njëjtën kohë, është pika kyçe e një përpjekjeje shumë të qëllimshme për të mbështetur angazhimin e SHBA-së ndaj NATO-s. Ky ishte argumenti i Rutte-s gjatë vizitës së tij këtu muajin e kaluar. (Ai madje hodhi një argument të shkurtër, duke pretenduar se urdhrat evropianë të mbrojtjes po mbanin të punësuar gati 200,000 amerikanë.) Dhe kjo është arsyeja pse ai dhe udhëheqës të tjerë të NATO-s ia kanë atribuar me shumë vetëdije Trump-it të gjithë meritën për premtimin prej 5 përqind.
Nëse kjo dredhi do të funksionojë është ende e paqartë. Përpara se të nisej për në Turqi për samitin, Presidenti Donald Trump e kritikoi ashpër aleancën në Truth Social: “Shtetet e Bashkuara shpenzojnë më shumë para për NATO-n sesa çdo vend tjetër, deri tani, për t’i mbrojtur ato, pa pasur ndonjë përfitim nga kjo.” As zemërimi i tij për dështimin e Evropës për t’u përfshirë në ngatërresën e Iranit nuk duket se është shuar plotësisht.
Por, siç tregon edhe shkatërrimi i planit Hegseth, Atlanticizmi ende ka një bazë mbështetëse në Shtëpinë e Bardhë. Dhe riarmatimi evropian është asi i tij në vrimë.
Që kjo duhet të jetë kështu, është kryesisht pasojë e dominimit të asaj që mund të quhet kritika “e lirë” e NATO-s. Nga ky këndvështrim, problemi nuk është aq shumë projekti i aleancës sesa ekzekutimi i tij: evropianët nuk e kanë paguar pjesën që u takon. Ne amerikanët jemi mashtruar, duke dërguar bijtë dhe bijat tona në dislokime të zgjatura dhe duke djegur qindra miliarda në sisteme të shkëlqyera armësh, ndërsa ata gëzojnë javë pune 30-orëshe dhe shtete të bollshme sociale.
Trump, me instinktin e tij të arritjes së marrëveshjeve, ka pasur tendencën ta bëjë këtë fokusin e tij – një veprim që më shumë se disa kundërshtarë në kabinet, Kongres dhe madje edhe Bota e Vjetër e kanë mirëpritur. Sepse në këtë kritikë përfshihen dy supozime në lidhje me mbrojtjen konvencionale të Evropës kundër Rusisë: 1) Është kritike për sigurinë kombëtare të SHBA-së; dhe 2) është mjerisht e pamjaftueshme me burime.
Dhe për sa kohë që Evropa do të angazhohet për shpenzimet e nevojshme, SHBA-të do të mbeten në një farë mënyre (NATO 3.0 është marka aktuale). Në planin afatgjatë, sigurisht, disa mbështetës të këtij pozicioni – Nënsekretari i Mbrojtjes Elbridge Colby, për shembull – do të donin ta shoqëronin atë me një tërheqje të madhe (dhe, për meritë të Colby-t, puna e tij po bën çmos që kjo të ndodhë). Evropa do të shpenzojë më shumë, dhe ne mund të shpenzojmë më pak. Përfundimisht, ndoshta, ata mund t’i bëjnë të gjitha. Të tjerë – dikush dyshon se Marco Rubio është në këtë kamp – mund ta shohin riarmatim evropian si një mënyrë për të pastruar një prani të pacaktuar të SHBA-së. Por sidoqoftë, ne po e kushtëzojmë strategjinë tonë me veprimin evropian.
Prandaj lind nevoja për kundërshtimin e dytë, më të fortë – i cili është se mbajtja e 80,000 trupave amerikane në Evropë nuk është në interesin kombëtar.
Të dy argumentet nuk përjashtojnë njëri-tjetrën. Por, duke i dhënë shumë peshë kritikës së përdorimit të lir, rrezikojmë të humbasim nga sytë problemin më themelor.
Sepse e vërteta e thjeshtë është se prania ushtarake amerikane nuk është e nevojshme për të penguar kozakët të hyjnë në Varshavë, e lëre më në Berlin apo Paris. Ky do të ishte rasti edhe në mungesë të shtytjes aktuale të riarmatimit, dhe edhe nëse Rusia do të kishte plane të demonstrueshme në territorin evropian përtej Ukrainës. Anëtarët jo-amerikanë të NATO-s kanë një PBB kolektive që është mbi 10 herë më e madhe se ajo e Rusisë. Ka mbi 600 milionë evropianë dhe rreth 140 milionë rusë. Edhe pse ushtritë e saj kanë mungesë të asaj që krerët e quajnë “mundësues strategjikë”, nuk ka dyshim se ato do ta bënin një konflikt konvencional me Rusinë aq të dhimbshëm sa të pengonin fillimin e tij.
Dhe në të vërtetë, kur bëhet fjalë për Rusinë, qëllimi i Amerikës duhet të jetë shmangia e konfliktit – jo provokimi i tij. Interesi ynë mbizotërues, siç u përcaktua në Strategjinë e Sigurisë Kombëtare të vitit të kaluar , është t’i japim fund gjakderdhjes në Ukrainë dhe të rivendosim “stabilitetin strategjik”. Një modus vivendi mbetet i mundur; madje edhe perspektiva e një ndarjeje të kundërt sino-sovjetike mund të dallohet ende nëse shikohet me kujdes horizonti.
Por një prani masive ushtarake amerikane në Evropë është një pengesë. Ajo përforcon paranojën e Moskës në lidhje me rrethimin. Ajo përforcon pikëpamjen se ne nuk mund të ndërmjetësojmë një paqe të qëndrueshme në Ukrainë ose një bashkësi më të gjerë në Euroazi. Ajo i trimëron skifterët evropianë (veçanërisht ata në lindje të Oderit), nga vendimmarrja e të cilëve varet fati ynë në një farë mase. Ajo i ekspozon ushtarakët amerikanë ndaj rreziqeve të panevojshme (në fund të fundit, ka një luftë). Dhe konsumon fuqi punëtore dhe burime të pakta që mund të përdoren më mirë diku tjetër.
Madje mund të argumentohet se rritja e shpenzimeve evropiane të mbrojtjes funksionon kundër interesave afatgjata amerikane. Pjesa më e madhe e teorisë realiste të Marrëdhënieve Ndërkombëtare është e preokupuar me diçka të njohur si dilema e sigurisë – në thelb, ideja se përpjekjet e një shteti ose blloku për të siguruar sigurinë e vet tentojnë të shkaktojnë lëvizje përkatëse nga rivalët, duke nxitur një cikël që i lë të gjithë pjesëmarrësit të ndihen më pak të sigurt dhe e bën konfliktin më të mundshëm.
Në fakt, është kjo dinamikë që shpjegon më së miri shpërthimin e Luftës së Ukrainës. Pra, nëse jemi vërtet të interesuar të arrijmë “stabilitet strategjik”, inkurajimi i një programi masiv të riarmatimit duket si mënyra pikërisht e gabuar për ta bërë këtë.
Në fund të fundit, megjithatë, pyetja se si evropianët zgjedhin të ndajnë buxhetet e tyre është ndihmëse në lidhje me disponimin e forcave konvencionale të Amerikës. Gjëja që duhet bërë është pikërisht ajo që thuhet se propozoi Hegseth (dhe thuhet se Rubio e rrëzoi). Shkurtime të njëanshme dhe të pakushtëzuara të pranisë ushtarake amerikane në Evropë – idealisht me synimin për t’u tërhequr plotësisht.
Në Ankara këtë javë, Trump dhe ekipi i tij duhet të jenë të kujdesshëm ndaj përpjekjeve për të përdorur riarmatim si një karotë për të na mbajtur në kontinent. Dhe në shkëlqimin e mjegullt të 250-vjetorit të Amerikës, do t’u rekomandoja atyre mençurinë e pavdekshme të Thomas Jefferson.
“Gjithmonë e kam konsideruar themelore”, shkroi ai në një letër të vitit 1823 drejtuar James Monroe, “që SHBA-të të mos marrin kurrë pjesë aktive në grindjet e Evropës. Interesat e tyre politike janë krejtësisht të ndryshme nga tonat. Xhelozitë e tyre të ndërsjella, ekuilibri i tyre i pushtetit, aleancat e tyre të ndërlikuara, format dhe parimet e tyre të qeverisjes, janë të gjitha të huaja për ne. Ato janë kombe të luftës së përjetshme.”
Nëse evropianët duan ta shkurtojnë festën e tyre nga historia nëse duan të bëhen përsëri “kombe të luftës së përjetshme” – kjo është punë e tyre. Por, ju lutemi na lini jashtë kësaj. [Përktheu: Dan GSHI]
Shënim: Luke Nicastro është redaktor i lartë në revistën The American Conservative. Përpara se t’i bashkohej revistës, ai kaloi gati një dekadë duke punuar në mbrojtje dhe politikë të jashtme si në qeveri ashtu edhe në industri, së fundmi si Këshilltar i Sigurisë Kombëtare i senatorit amerikan Josh Hawley. Ai ka punuar gjithashtu në Shërbimin Kërkimor të Kongresit, Departamentin e Marinës, Universitetin e Mbrojtjes Kombëtare dhe në disa kontraktorë të mbrojtjes.
