Ese politike për njerëzit e partisë KFE – “Kah Fryn Era”
Nga Bedri HALIMI, Shkrimtar
Ka njerëz që gjatë gjithë jetës ndryshojnë bindje. Kjo është njerëzore. Njeriu mëson, piqet, zhgënjehet, reflekton dhe mund të arrijë në përfundimin se ajo që ka besuar dje ka qenë e gabuar.
Nuk ka asgjë të keqe këtu.
Madje, aftësia për ta pranuar gabimin është një nga shenjat më të mira të pjekurisë njerëzore.
Njeriu që dje ka qenë antarë i Lidhjes Komuniste ka të drejtë sot të jetë demokrat. Ai që dje ka qenë ateist ka të drejtë sot të besojë në Zot. Ai që dje ka gabuar ka të drejtë sot të përmirësohet.
Problemi nuk është ndryshimi.
Problemi është kur ndryshon gjithçka, përveç karakterit.
Në kohën e monizmit kishte njerëz që nuk ishin thjesht anëtarë të Lidhjes së Komunistëve të Jugosllavisë. Anëtarësimi në vetvete nuk mjafton për ta gjykuar askënd, sepse njerëzit hynin në atë organizatë për arsye të ndryshme.
Por kishte edhe një kategori tjetër.
Ishin sahanlëpirësit e pushtetit.
Njerëzit që dinin gjithmonë ku duhej të qëndronin.
Afër sekretarit.
Afër kryetarit.
Afër drejtorit.
Afër komitetit.
Afër atij që vendoste për vendin e punës, avancimin, privilegjin dhe përfitimin.
Nuk kishin nevojë të besonin fort në komunizëm.
Mjaftonte të besonin në dobinë e afërsisë me pushtetin.
Kur pushteti fliste, ata duartrokitnin.
Kur shefi gabonte, ata nuk ia thoshin gabimin.
Ia rrihnin shpinën: “Bravo, shef! Mirë e ke!”
Edhe kur e dinin se nuk e kishte mirë.
Sepse servili nuk e pyet veten nëse shefi ka të drejtë. Ai pyet veten nëse kundërshtimi i shefit mund t’i kushtojë diçka.
Pastaj monizmi ra.
U rrëzuan simbolet.
U shpërbë partia.
U ndryshua sistemi.
Dhe disa nga ata që deri dje kishin qenë ndër më të zellshmit e sistemit të vjetër, papritur filluan të shfaqeshin në xhami.
Edhe kjo, në vetvete, nuk është asgjë e keqe.
Njeriu ka të drejtë të ndryshojë.
Ka të drejtë të besojë.
Ka të drejtë të pendohet.
Ka të drejtë të kërkojë një rrugë tjetër.
Ai që dje ka qenë i keq ka të drejtë sot të bëhet i mirë. Përndryshe do t’ia mohonim njeriut vetë mundësinë e përmirësimit.
Por këtu shfaqet një hollësi interesante.
Edhe në xhami, disave nuk u mjaftoi të faleshin.
Duhej të ishin në safin e parë.
Sa më afër hoxhës.
Sikur edhe para Zotit duhej të ruhej pozita që dikur e kishin kërkuar para sekretarit të komitetit.
Dhe këtu problemi nuk është feja.
Problemi është mendësia.
Sepse mund ta ndërrosh ndërtesën, uniformën, fjalorin, partinë dhe ceremoninë, por nëse nuk e ke ndryshuar karakterin, brenda teje vazhdon të jetojë i njëjti njeri.
Dje kërkoje vend pranë sekretarit. Sot kërkon vend pranë hoxhës. Nesër kërkon vend pranë kryetarit të partisë.
Gjithmonë afër të parit. Gjithmonë në safin e parë.
Pastaj erdhi pluralizmi.
Dhe këta njerëz u përshtatën përsëri me një shpejtësi mahnitëse.
Partitë u shtuan.
Ideologjitë ndryshuan.
Koalicionet u bënë e u prishën.
Kryetarët erdhën e ikën.
Por ata mbetën.
Sepse kishin zbuluar partinë më jetëgjatë të historisë politike: KFE – Kah Fryn Era.
Kjo parti nuk ka seli. Nuk ka statut. Nuk ka program. Nuk ka kongres. Nuk ka ideologji.
Ka vetëm një parim: Të jesh gjithmonë aty ku është interesi.
Sot fryn era majtas?
Janë majtas.
Nesër fryn djathtas?
Janë djathtas.
Pasnesër krijohet një parti e re që duket se do të vijë në pushtet?
Ata kanë qenë “gjithmonë afër ideve të saj”.
Nëse partia e djeshme humbet pushtetin, kujtesa e tyre politike pëson një amnezi të menjëhershme.
Nuk mbajnë mend sa shumë kanë duartrokitur.
Nuk mbajnë mend sa njerëz kanë sulmuar për hir të shefit.
Nuk mbajnë mend sa herë kanë thënë se partia e tyre ishte “e vetmja shpresë”.
Të nesërmen janë pranë shefit të ri.
Dhe përsëri:
“Bravo, shef! Mirë e ke!”
Në të vërtetë, për këta njerëz nuk mund të thuhet se i shkelin parimet.
Kjo do të ishte padrejtësi ndaj fjalës parim.
Ata nuk i shkelin parimet, sepse nuk kanë pasur kurrë parime për të shkelur.
Ata ndërrojnë vetëm interesin.
Dhe interesi nuk ka ndërgjegje.
Sot bëhen argatë të propagandës së një partie.
Nesër të një tjetre.
Sot sulmojnë kundërshtarët e një lideri.
Nesër, nëse ndryshojnë raportet e forcave, mund të gjenden pranë pikërisht atyre që dje i sulmonin.
Dhe nuk skuqen.
As nuk ndiejnë nevojë të shpjegohen.
Sillen sikur e kaluara të mos kishte ndodhur kurrë.
Sikur fotografitë të mos ekzistonin.
Sikur deklarata të mos ishin thënë.
Sikur duart që dje rrihnin shpinën e një shefi të mos ishin të njëjtat duar që sot rrahin shpinën e tjetrit.
Kjo është një aftësi e rrallë: të ndërrosh anën pa e ndier nevojën të ndërrosh fytyrën.
Këta njerëz kanë zhvilluar edhe një mjeshtëri tjetër: afrimin.
E nuhasin pushtetin nga larg.
E dallojnë njeriun që po ngrihet para se shumë të tjerë ta kuptojnë.
I afrohen.
E lavdërojnë.
Ia rrahin shpinën.
Qeshin pak më fort me humorin e tij.
Pajtohen pak më shpejt me mendimin e tij.
Nëse ai thotë se dita është natë, ata nuk e hapin dritaren për ta kontrolluar.
Thonë: “Bravo, shef! Sa saktë e the!”
Sepse servilizmi nuk kërkon të vërtetën. Kërkon afërsinë.
Dhe afërsia me pushtetin, për këtë mendësi, është investim.
Ndoshta del një vend pune.
Ndoshta një tender.
Ndoshta një emërim.
Ndoshta një privilegj.
Ndoshta një favor për djalin.
Ndoshta një favor për vajzën.
Ndoshta vetëm mundësia për t’u fotografuar pranë dikujt të rëndësishëm dhe për t’ua treguar të tjerëve se “ne jemi afër”.
Sepse disa njerëz nuk kanë pushtet, por jetojnë nga hija e pushtetit të të tjerëve.
Dhe kjo mendësi, fatkeqësisht, mund të trashëgohet.
Jo biologjikisht.
Kulturalisht.
Fëmija sheh se si babai ia doli.
Sheh se parimi nuk solli përfitim, por afërsia po.
Sheh se njeriu që tha të vërtetën mbeti anash, ndërsa ai që rrahu shpinën e shefit u avancua.
Dhe nxjerr mësimin e gabuar: Mos pyet çfarë është e drejtë. Pyet kush është në pushtet.
Kështu servilizmi bëhet traditë familjare.
Ndryshojnë brezat.
Ndryshojnë partitë.
Ndryshojnë shefat.
Por mbetet metoda.
Babai pranë komitetit.
Djali pranë partisë.
Nipi pranë pushtetit të radhës.
Gjithmonë në safin e parë.
Ndoshta pikërisht këtu qëndron dëmi më i madh që këta njerëz i bëjnë shoqërisë.
Jo se ndërrojnë parti.
Ndërrimi i partisë mund të jetë krejtësisht i ndershëm kur ndryshojnë bindjet.
Jo se dikush që ka qenë komunist shkon në xhami.
Besimi është çështje personale dhe ndryshimi shpirtëror mund të jetë plotësisht i sinqertë.
Problemi është mungesa e boshtit moral.
Njeriu pa bosht moral përshtatet me çdo regjim.
Në diktaturë bëhet shërbëtor i diktaturës.
Në demokraci bëhet shërbëtor i partisë.
Në fe kërkon prestigj.
Në institucion kërkon privilegj.
Në shoqëri kërkon afërsinë me të fortin.
Ai nuk pyet: “Çfarë besoj?”
Pyet: “Çfarë fitoj?”
Dhe ky është dallimi ndërmjet njeriut që ndryshon bindje dhe njeriut që ndryshon vetëm padron.
Njeriu me parime mund të ndryshojë parti dhe të mbetet i njëjti njeri.
Mund të ndryshojë mendim dhe të mbetet i ndershëm.
Mund të pranojë se dje ka gabuar dhe pikërisht ky pranim ta bëjë më të respektueshëm.
Por oportunisti nuk thotë: “Kam gabuar.”
Ai sillet sikur dje nuk ka ekzistuar.
Kjo është arsyeja pse historia personale e tij duhet gjithmonë të fillojë nga mëngjesi i sotëm.
Sepse po të fillonte nga dje, do t’i duhej të jepte shumë shpjegime.
Në fund, nuk është turp të kesh qenë në një parti dhe të kalosh në një tjetër.
Nuk është turp të kesh qenë jobesimtar dhe të bëhesh besimtar.
Nuk është turp të ndryshosh mendim.
Turp është të mos kesh pasur kurrë as mendim, as bindje, as parim, por vetëm interes.
Sepse njeriu që ndryshon bindjen mund të jetë zhvilluar.
Njeriu që ndërron vetëm padronin ka mbetur po ai.
Dhe për këtë kategori ekziston vetëm një parti që nuk humb kurrë zgjedhjet: KFE – Kah Fryn Era.
Flamuri i saj ndryshon sipas pushtetit.
Programi sipas interesit.
Kryetari sipas fituesit.
Por anëtarët e saj kanë një zakon që nuk e ndryshojnë kurrë: edhe kur ndryshon hoxha, edhe kur ndryshon shefi, edhe kur ndryshon partia, ata përsëri gjejnë mënyrën të jenë në safin e parë.
