Nga Lirim GASHI
Sa gjatë duhet të vazhdojmë ta bllokojmë vetveten? Kjo pyetje nuk kërkon një datë në kalendar – ajo është më shumë një diagnozë e shpirtit tonë kolektiv. Sepse bllokadat që na vendosen nga jashtë – nga pesë shtetet e BE-së që ende nuk na njohin, nga Lista Serbe që funksionon si krah i zgjatur i një shteti që kurrë s’e ka pranuar realitetin e Kosovës së pavarur, dhe nga presioni ndërkombëtar që gjithmonë kërkon prej nesh atë që nuk guxon t’ia kërkojë Serbisë – janë vetëm gjysma e së vërtetës.
Gjysma tjetër, më e dhimbshme, është bllokada që ia bëjmë vetes: përmes një opozite që nuk garon me ide, por me kriza; që nuk lufton për shtetin, por për pushtetin; që nuk ndërton, por shkatërron – sepse shkatërrimi është i vetmi terren ku ajo ndihet e fortë.
Në këtë pikë, Kosova duket si një organizëm i gjallë që sulmohet njëkohësisht nga jashtë dhe nga brenda, një trup që – edhe pse ka instinkt të fuqishëm për jetë – dëmtohet nga qelizat e veta. Kjo e kthen pyetjen thelbësore në një pyetje ekzistenciale:
A është populli ynë i aftë t’i mbijetojë vetvetes?
Politikisht, kjo pyetje është thellësisht moderne. Shtetet e vogla sot nuk rrëzohen vetëm nga armiqtë e jashtëm, por nga shpërbërja e brendshme, humbja e kompasit të përbashkët, egoizmi politik dhe mungesa e një vizioni unifikues. Kosova përballet me këtë sfidë çdo ditë. Prej nesh kërkohet pjekuri politike – në një realitet ku aktorët tanë të brendshëm shpesh veprojnë më impulsivisht sesa ata që na bllokojnë nga jashtë.
Prandaj, pyetja e dytë – “Çfarë duhet të ndodhë që të jetojmë normalisht?” – nuk është aspak naive. Ajo është pyetja qendrore e një populli që kërkon zgjimin e vet të brendshëm.
Përgjigjja është e thjeshtë për t’u thënë, por e vështirë për t’u mishëruar:
1. Duhet të pranojmë realitetin tonë – jo iluzionet e të tjerëve. Jeta normale është e pamundur nëse përpiqemi t’i kënaqim të gjitha pritjet ndërkombëtare, madje edhe ato që bien ndesh me interesat tona themelore.
2. Duhet një konsensus minimal kombëtar, jo rreth partive, por rreth shtetit. Shteti duhet të jetë vija e kuqe e të gjithëve. Sot, për fat të keq, disa e shohin shtetin si pengesë – jo si shtëpi.
3. Duhet të çlirohemi nga kultura e bllokadës, ku veprimet politike maten sipas dëmit që i shkaktohet kundërshtarit – e jo sipas të mirës që i sjellin vendit.
4. Duhet të kemi guximin të mos kemi frikë nga normaliteti. Për disa aktorë politikë në Kosovë, stabiliteti është kërcënim, sepse stabiliteti ua zbulon paaftësinë.
Në planin ekzistencial, normaliteti fillon atëherë kur pranojmë se askush nuk do ta shpëtojë Kosovën – përveç nesh. As BE-ja, as SHBA-të, as ndonjë fuqi tjetër, sepse secila prej tyre vepron sipas interesave të veta. Ne duhet të veprojmë sipas tonave.
Kosova do të mund të jetojë normalisht vetëm kur:
politika të mos jetë argëtim për të papërgjegjshmit, por detyrë për të pjekurit;
opozita të mos jetë mjet i bllokadave serbe, por alternativë e pjekur;
shoqëria të mos udhëhiqet nga trauma, por nga vetëbesimi;
dhe shteti të mos shihet si projekt i përkohshëm, por si fat i përbashkët.
Normaliteti nis pikërisht aty ku secili prej nesh merr përgjegjësi për ekzistencën e shtetit.
Në fund të fundit, ekzistenca politike është pasqyrë e ekzistencës morale. Dhe Kosova do të jetë po aq e lirë sa guxojmë të jemi vetvetja – pa maska, pa luftëra të brendshme dhe pa frikë.
Shpresoj ta keni kuptuar mesazhin tim dhe jam plotësisht i sigurt se nuk e keni marrë kaq të saktë, të detajuar dhe të plotë nga askush deri me tani.
